Tym razem proponujemy Państwu wyprawę Szlakiem Nadmorskim, który prowadzi wzdłuż polskiego wybrzeża Bałtyku, od
Świnoujścia aż do Żarnowca i liczy prawie 380 kilometrów. Jest to więc idealna wakacyjna wyprawa dla aktywnych.

(http://pl.wikipedia.org)
Trasę zaczynamy od Świnoujścia. Miasto położone jest nad cieśniną Świną, która w północnej jego części uchodzi do Morza Bałtyckiego, leży na trzech zamieszkanych wyspach: Uznam (ok. 36 tys. mieszkańców), Wolin (ok. 4 tys. Mieszkańców), Karsibór (ok. 700 mieszkańców) oraz na 41 mniejszych niezamieszkanych wyspach.
Pierwsze osady ludzkie, na terenach, gdzie obecnie leży Świnoujście pojawiły się już przed 5 tysiącami lat, co potwierdzają znaleziska archeologiczne. Przed tysiącem lat tereny ujścia Świny wchodziły w skład plemiennego państwa Wolinian, które Mieszko I włączył do swego państwa.
W wiekach późniejszych władali tu książęta pomorscy, którzy po obu stronach rzeki wznosili grody warowne, kilkakrotnie niszczone przez duńskie najazdy w XII w. W 1170 i 1173 na obu brzegach Świny założono gródki strażnicze zniszczone najazdem duńskim w 1177 i odbudowane w latach 1181-1182. W latach 1185-1227 Świnoujście z całym Pomorzem Zachodnim stało się lennem Danii.
Więcej
W 1628 wojska cesarskie opanowały ujście Świny i wybudowały umocnienia broniące dostępu na Świnę od strony morza.
24 czerwca 1630 na wyspie Uznam wylądowały wojska szwedzkie. Król Szwecji Gustaw II Adolf pięć dni spędził w Karsiborze. Kończący wojnę trzydziestoletnią (1618-48) pokój westfalski pozostawił miasto wraz z całym Pomorzem Zachodnim Szwecji do 1720, kiedy to Prusy odkupiły wyspy Wolin i Uznam za sumę 10 mln talarów w złocie.
W latach 1738-40 wobec konieczności wnoszenia wysokich opłat za przepływanie cieśniną Peenestrom (ten akwen razem z Wolgast należał do Szwecji do 1815) rząd pruski postanowił umożliwić żeglugę Świną do Szczecina i rozpoczął pogłębianie jej głównego koryta. W 1743 na północ od wioski Swine powstało osiedle o nazwie Swinemünde, oficjalnie ogłoszone portem morskim w 1747 roku.
Świnoujście uzyskało prawa miejskie od Fryderyka Wielkiego w 1765. XIX wiek przyniósł znaczną rozbudowę portu, wybudowane zostało drewniane molo, pogłębiono tor wodny i miało miejsce wzniesienie latarni morskiej, wówczas znacznie poprawiły się warunki bezpieczeństwa żeglugi. Uruchomiona została regularna żegluga pasażerska a pod koniec tegoż wieku, miasto uzyskało połączenie kolejowe z Berlinem. To wszystko wpłynęło korzystnie na rozwój miasta.
Ujście Świny ujęto w latach 1818-23 w dwa kamienne falochrony a w latach 1875-1890 w celu usprawnienia żeglugi pomiędzy Szczecinem a Bałtykiem w południowo-wschodniej części wyspy Uznam przekopano Kanał Piastowski.
W 1824 miasto stało się kurortem, a w 1895, po odkryciu źródeł solanki i borowiny - uzdrowiskiem. W końcu XIX wieku w szybkim tempie powstała dzielnica uzdrowiskowa, oddzielona od centrum miasta parkiem. W drugiej połowie XIX wieku uzyskało połączenie kolejowe z Berlinem (zniszczone w 1945 stacje Świnoujście Główne, Świnoujście Nieradków i Świnoujście Port).
W czasie II wojny światowej funkcjonowała mała stocznia, port przeładunkowy oraz baza zaopatrzenia floty wojennej (okręty podwodne, kutry). Miasto i port zostały zniszczone głównie podczas nalotów alianckich 12 marca i 16 kwietnia 1945. Liczba ofiar przekroczyła 23 tysiące. Miasto poddało się Armii Czerwonej 5 maja 1945. Po zakończeniu II wojny światowej, na mocy układu poczdamskiego Świnoujście zostało najbardziej na zachód położonym polskim portem.
Zimą 1945/1946 na skutek spiętrzenia kry na Świnie zerwane zostało jedyne drogowe połączenie lądowe z resztą Polski. Wówczas też w mieście doszło do mordów pozostałej na miejscu niemieckiej ludności cywilnej. IPN ocenia liczbę ofiar na ponad 40. Zdarzyły się też gwałty, pobicia i kaleczenia. Sprawcami tych zajść byli młodzi funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa i MO.
W 1948 r. rozpoczęto odbudowę i przebudowę portu Świnoujście z wojennego na handlowo - rybacki. Rozpoczęto też budowę wielkiego kombinatu rybnego, zbudowano olbrzymi basen i budynki przemysłowe, a 3 lata później przekazano do eksploatacji Bazę Rybacką. Na przełomie lat 40. i 50. powstało PPDiUR "Odra". Część uzdrowiskowa miasta zajmowana była przez wojska radzieckie do 1957, a do przełomu 80. i lat 90. w Świnoujściu istniała baza radzieckich okrętów wojennych wraz z zapleczem. Do 1972 r. miasto należało do powiatu wolińskiego.
W latach 60-tych i 70-tych XX wieku powstał port morski, który wraz ze szczecińskim utworzył Zespół Portowy Szczecin-Świnoujście.
W grudniu 2006 podjęto decyzję o budowie w Świnoujściu na wyspie Wolin portowego terminalu LNG mającego podnieść bezpieczeństwo energetyczne Polski.
Miasto posiada specyficzną zabudowę wynikająca z morskiego charakteru miasta. Znajdują się tu zabytkowe budowle portowe, ale także i kamienice, liczne pensjonaty, hotele. Ukształtował się tutaj także drugi układ urbanistyczny dzielnicy nadmorskiej położonej pomiędzy ąwinoujską promenadą a oddzielającym ją od śródmieścia pasem zieleni, przede wszystkim zabytkowym Parkiem Zdrojowym.
Zabytki chronione prawnie i obiekty historyczne w Świnoujściu:
- układy urbanistyczne z XVIII-XIX w., układ urbanistyczny śródmieścia wybudowany w latach 20. XVIII w. oraz układ urbanistyczny dzielnicy nadmorskiej z lat 40. XIX w.,
- wieża garnizonowego kościoła luterańskiego pw. Marcina Lutra z 1904 r., zniszczonym pod koniec II wojny światowej, obecnie pełni funkcję wieży widokowej (ul. Paderewskiego 7)
- zespół fortów twierdzy Świnoujście nad rzeką Świną, wybudowanych w latach 1848-63 i 1877-1900:
- fort I z lat 1848-60, rozebrany w latach 70. XX wieku w związku z rozbudową świnoujskiego portu,
- fort II - Fort Gerharda (Fort Wschodni). W pomieszczeniach fortu oglądać można ekspozycję dotyczącą świnoujskich fortyfikacji, eksponaty znalezione na ich terenie,
- fort III - Fort Anioła, z lat 1845-58, wzorowany na mauzoleum Hadriana, dzisiejszy Zamek Świętego Anioła w Rzymie,
- fort IV - Fort Zachodni, wybudowany w latach 1843-63, wielokrotnie modernizowany, po wojnie do 1962 stacjonowały tu wojska radzieckie,
- Park Zdrojowy, z XIX wieku,
- kamienica przy ul. Armii Krajowej 13, z ok. 1904,
- kamienica przy ul. Bolesława Chrobrego 21 z 1908 r.,
- zabytkowe kamienice przy ul. Hołdu Pruskiego[18]
- pensjonat "Posejdon" przy ul. Kasprowicza 15, z końca XIX
- willa ryglowa przy ul. Konopnickiej 2, z 1920 r.,
- gimnazjum przy ul. Narutowicza 10, z lat 1922-27, obecnie Szkoła Podstawowa nr 1,
- gmach poczty przy ul. Piłsudskiego 1, budynek z czerwonej cegły, z 1878, przebudowany w 1900,
- dawny ratusz, z 1805, obecnie Muzeum Rybołówstwa Morskiego na Placu Rybaka, ze zbiorami z historii rybołówstwa, dziejów miasta i regionu, zabytkowymi przyrządami nawigacyjnymi, okazami fauny morskiej, miejsce wielu wystaw.
- wille przy ul. Sienkiewicza 3, 4,
- kamienica z dwiema oficynami na Placu Słowiańskim, z 1906
- dawny szpital miejski przy ul. Wyspiańskiego 34a, z lat 1914-19 i 1927-29, zespół z budynkami głównym, oddziału zakaźnego oraz park leśny
- pensjonat, ul. Żeromskiego 14, z 1905
- willa drewniana przy ul. Żeromskiego 28, wybudowana po 1920,
- zespół rzeźni przy ul. Kościuszki 15 z 1911, obejmujący kotłownię z maszynownią, halę uboju zwierząt, wieżę ciśnień, budynek administracyjny (obecnie mieszkalny) przy ul. Kościuszki 13,
- dawna stocznia z lat 1897-1903 przy Wybrzeżu Władysława IV (Basen Północny), obejmujące 2 budynki administracyjne, halę warsztatową (później magazyn), 3 magazyny , wieżyczkę wodowskazową, nabrzeża Basenu
- Północnego z urządzeniem dźwigowym oraz kolejową wieżę ciśnień, zbudowaną w 1898 z czerwonej cegły i czerwonego granitu, znacznie uszkodzona podczas bombardowań portu w 1945.
- kościół filialny Niepokalanego Poczęcia NMP z XV w., przebudowany w 1826, z ołtarzem gotyckim z XV w. i amboną z XVII w., Karsibór
- cmentarz ewangelicki (nieczynny) przy ul. Kwiatowej, część A z połowy XIX w., część B z lat 1910-14, Karsibór
- dom szachulcowy (chata rybacka), ul. Wierzbowa 7, z początku XIX w., Przytór
- kościół parafialny Najświętszego Serca Pana Jezusa, ul. Sąsiedzka, z 1901-02, Przytór
- Latarnia Morska Świnoujście, ul. Bunkrowa, z lat 1854-57, najwyższa na polskim wybrzeżu (68 m wysokości), znajduje się w rejonie Fortu Wschodniego, na prawym brzegu Świny, 500 m od morza, Warszów
- basen U-bootów - położony jest na wyspie Karsibór. Powstał w 1944 roku, jako stała baza promów wojskowych i miejsce postoju U-Bootów 4 szkolnej flotylli Kriegsmarine ze Szczecina. Obok basenu stoi jeszcze ruina hali warsztatowej, w której obsługiwano zawijające tu okręty. Dziś z basenu korzystają głównie wędkarze.
- falochrony
Falochron Zachodni ze Stawą Młyny - o długości ok. 350 m, wybudowany w latach 1818-1923, na końcu plaży na wyspie Uznam przy ujściu Świny do Bałtyku. Stawa Młyny jest symbolem Świnoujścia.
Falochron Wschodni - budowany w latach 1818-1923, na prawobrzeżnej części miasta na wyspie Wolin przy ujściu Świny o długości przeszło 1400 metrów w głąb morza (najdłuższy falochron kamienny w Europie).
- Kościół p.w. Chrystusa Króla: zbudowany w latach 1788-1792, wzniesiony na miejscu gotyckiej świątyni w centrum miasta przy Placu Kościelnym (Słowiańskim). W nawie głównej zwisa ze stropu drewniany model korwety żaglowej. Znajdują się tu także zabytkowe organy. Od połowy maja do połowy września w sobotnie wieczory odbywają się tutaj Świnoujskie Wieczory Organowe.
- neogotycki kościół NMP "Stella Maris" z końca XIX wieku.
- Kapitanat Portu z 1870, wybudowany wówczas szybkiego rozwoju i rozbudowy portu. W okolicy ulokowana jest zabytkowa kotwica.
- dawny ratusz, obecnie muzeum.
Jedną z atrakcji Świnoujścia jest plaża, która ciągnie się na przestrzeni dziesięciu kilometrów (3,7 km z wyspie Uznam oraz 6 km na wyspie Wolin). Miejscami jej szerokość dochodzi do 130 metrów i co roku powiększa się wskutek cofania się morza. Dzięki temu zjawisku świnoujskie kąpieliska są płytkie.
Latem wody Bałtyku w rejonie Świnoujścia są najcieplejsze na polskim wybrzeżu. Oprócz zażywania kąpieli morskich i słonecznych można również korzystać z wodnych zjeżdżalni, trampolin, motorówek z pontonem, a także wypożyczyć skuter wodny. Możliwa jest również podróż na moto- lub paralotni startującej z plaży.
Świnoujska plaża na wyspie Uznam corocznie (w 2006, 2007, 2008 oraz 2009) otrzymuje certyfikat "Błękitnej Flagi". Jest ona przyznawana kąpieliskom, które spełniają wysokie wymogi jakości i bezpieczeństwa plaży.
Świnoujście jest jedynym miastem które uhonorowane zostało w ten sposób cztery razy pod rząd.
W trakcie pobytu w Świnoujściu koniecznie trzeba znaleźć czas na spacer Promenadą Nadmorską. Jest to przedwojenny bulwar graniczący z dzielnicą uzdrowiskową. Wzdłuż promenady znajdują się punkty gastronomiczne, kawiarnie, bary, ogródki piwne oraz znajduje się tu muszla koncertowa. Na świnoujskiej promenadzie udostępniony jest internet bezprzewodowy. Jesienią 2009 r. ruszy budowa nowej promenady. Nowa promenada będzie traktem transgranicznym łączącym świnoujście z niemieckimi nadmorskimi miejscowościami. Obiekt będzie się nazywał Salon kurortu i będzie miał kształt amplitudy, fali, w poziomie i w pionie. Do tego znajdować się tam będą muszle koncertowe, kawiarnie, bary i wyjątkowa zieleń.
Jedną z możliwości spędzenia wolnego czasu jest rejs statkami białej floty. Latem można skorzystać z rejsów po porcie, Bałtyku i do pobliskich niemieckich miejscowości letniskowych: Ahlbecku, Heringsdorfu i Bansinu, a od 2004 roku także do Międzyzdrojów. Katamaranem można popłynąć na wyspę Rugia, a wodolotem do i ze Szczecina.
Ze Świnoujścia wyruszamy na wschód, drogą numer E65, do Międzyzdrojów - do przejechania mamy 15 kilometrów.
Międzyzdroje są ośrodkiem wypoczynkowym i turystycznym. W mieście znajduje się siedziba dyrekcji Wolińskiego Parku Narodowego. Popularną letnią imprezą rozrywkową jest organizowany corocznie Europejski Festiwal Gwiazd. Miasto leży na wyspie Wolin.
W XII w. na terenie dzisiejszych Międzyzdrojów istniały dwie osady: Żelazo i Kępieńce, obie na południe od miasta. Wieś Żelazo badacze lokują w rejonie obecnej wioski Zalesie, Kępieńce w rejonie dzisiejszego osiedla Lubiewo (skrzyżowanie ulic Wolińskiej z Nowomyśliwską).
Więcej
W połowie XIII w., w centrum obecnych Międzyzdrojów (u zbiegu ulic Krótkiej i Gryfa Pomorskiego) powstała karczma, która obsługiwała główny trakt handlowy, biegnący przez Uznam do Kamienia Pomorskiego i Wolina. Pierwotna nazwa Misdroige, Misdroie zachowała się w XV-wiecznym akcie darowizny księcia Bogusława I na rzecz prepozytury katedralnej w Kamieniu Pomorskim. W 1579 znana była nazwa Mysdroye.
Po wojnie trzydziestoletniej tereny Międzyzdrojów i całą wyspę Wolin opanowali Szwedzi. W roku 1715 wyspę zajęli Prusacy.
W XVIII w. Anglicy odkryli i rozsławili właściwości morskich kąpieli. Wypoczynek nad morzem był w Europie coraz bardziej modny i powszechny.
Jeszcze do połowy XIX w. Międzyzdroje były biedną rybacką wioską. Początki istotnych przemian notuje się od 1832. W 1835 powstały na plaży pierwsze obiekty kąpieliskowe, a na przełomie XIX/XX w. miejscowość stała się modnym kurortem z zakładem solankowym, spacerową promenadą, Parkiem Zdrojowym, hotelami, pensjonatami i willami. 1 lipca 1895 oddano do użytku drewniane molo o długości 300 m. W 1913 Międzyzdroje odwiedziło 20 000 letników.
Pierwsza i druga wojny światowe cudem oszczędziły miastu jakichkolwiek zniszczeń. Po 1945 Międzyzdroje zostały przyłączone do Polski, zaś ich dotychczasową ludność wysiedlono do Niemiec. W roku 1947 miejscowość otrzymała prawa miejskie. Od lat 50. XX w. powoli wznawiano działalność turystyczno-wypoczynkową i tę funkcję rozwija się do dziś. W latach 1972-84 Międzyzdroje były częścią Świnoujścia. W 2004 oddano do użytku żelbetowe molo o długości 395 m.
Na atrakcyjność turystyczną Międzyzdrojów wpływa położenie geograficzno-przyrodnicze.
Walorami turystycznymi miasta są: położenie nad morzem, piaszczyste plaże, wzniesienia w Paśmie Wolińskim, bliskość Wolińskiego Parku Narodowego, historyczne zabudowania uzdrowiskowe i Park Zdrojowy w nadmorskiej części miasta.
Do atrakcji turystycznych Międzyzdrojów można zaliczyć:
- aleję Gwiazd
- molo o długości 395 m, będące także przystanią morską, skąd wyruszają rejsy do Świnoujścia i niemieckich portów Uznamu. Po wschodniej stronie wejścia na molo ustawiona jest szafka meteorologiczna z przełomu XIX/XX w., będąca obiektem małej architektury. Przeszklona witryna z termometrem, higrometrem i barometrem, informuje spacerujących kuracjuszy i turystów o stanie pogody. Dekoracja odlanego trzonu naśladuje wykończenie snycerskie. Szafkę zwieńczają tympanony (zwrócone w cztery strony świata) z przedstawieniem scenek zoomorficznych: piejący kogut - wschód, pszczoły wokół ula - południe, lecąca sowa - zachód, nietoperz - północ. Uratowana przed zniszczeniem i odnowiona z inicjatywy miejscowych działaczy PTTK. Niestety, po przestawieniu wieżyczki w inne miejsce, nie pokrywa się z układem stron świata.
- gabinet figur woskowych "Gabinet Gwiazd",
- obiekty Wolińskiego Parku Narodowego, w którym znajdują się: Zagroda Pokazowa Żubrów oraz Muzeum Przyrodnicze z żywymi bielikami w wolierach,
- Kawcza Góra i ciąg punktów widokowych,
- kościół św. Piotra Apostoła,
- kaplica Stella Matutina.
Międzyzdroje opuszczamy drogą lokalną nr 102, w kierunku na Dziwnów. Do przejechania mamy około 20 kilometrów.
Dziwnów leży przy ujściu cieśniny Dziwny do morza. Od południa miasto leży nad Zalewem Kamieńskim i Zatoką Wrzosowską, które są częścią Dziwny. Południowo-zachodnia cześć miasta leży na wyspie Wolin, natomiast północno-wschodnia na części Mierzei Dziwny, należącej do mezoregionu Wybrzeże Trzebiatowskie.
Dziwnów po raz pierwszy został wymieniony w dokumencie z 1243 roku. We wczesnym średniowieczu wiódł tędy ważny szlak handlowy łączący Zalew Szczeciński z Bałtykiem. W XIII w. Dziwna uległa zapiaszczeniu i straciła swoje znaczenie handlowe. W latach 1820-30 zaczęli napływać do Dziwnowa pierwsi kuracjusze rozpoczynając w ten sposób rozwój miejscowości jako kąpieliska morskiego. Już w 1823 znany jest jako uzdrowisko. Odkrycie w 1896 roku źródeł solankowych przyczyniło się do budowy łazienek solankowych i borowinowych. Uzdrowisko funkcjonowało w Dziwnowie jeszcze przez krótki czas po wojnie. Obecnie solanki nie są eksploatowane.
Więcej
W 1999 roku Dziwnów zajął trzecie miejsce w plebiscycie na "Najpopularniejszą miejscowość turystyczną" zorganizowanym przez tygodnik "Sport i Turystyka" pod patronatem kancelarii Prezydenta RP. Dziwnów Dolny, Dziwnów Górny i Dziwna połączyły się w jedną miejscowość, której 6 września 2003 nadano prawa miejskie (formalnie od 1 stycznia 2004).
Atrakcje turystyczne:
- Most zwodzony nad Dziwną, łączący z wyspą Wolin, na zachodnim skraju miasta, u wjazdu drogą od strony Międzyzdrojów.
- U wejścia do portu dwa falochrony, jednakowej długości 350 m. Widokowa promenada nadmorska wzdłuż Parku Zdrojowego z okazałym starodrzewem.
- Port rybacki przy nabrzeżu Dziwny wraz z zabudowaniami byłej spółdzielni rybackiej Belona. Obok marina na około 20 jachtów.
- Latem z przystani pasażerskiej dwa "pirackie" statki Victoria i Korsarz zabierają turystów w 1,5-godzinne rejsy po Bałtyku.
- Aleja Gwiazd Sportu, na której znajdują się repliki medali słynnych sportowców i nowoczesna hala sportowa. Sportowcami którzy odsłonili repliki swoich medali są: Irena Szewińska, Waldemar Marszałek, Bogusław Mamiński, Paweł Nastula, Ryszard Szurkowski, Andrzej Supron, Marian Sypniewski, Jerzy Kulej, Władysław Kozakiewicz, Grzegorz Lato, Mieczysław Nowicki, Marek Łbik, Agnieszka Rylik, Lech Piasecki, Mariusz Pudzianowski, Jan Tomaszewski, Wojciech Brzozowski, Renata Mauer-Różańska, Czesław Lang,Włodzimierz Lubański, Bogdan Wołkowski, Otylia Jędrzejczak, Marian Kasprzyk, Andrzej Wroński, Adam Krzesiński, Maciej Zegan, Dariusz Michalczewski, Wojciech Fortuna, Robert Sycz, Tomasz Kucharski, Andrzej Szarmach, Kazimierz Górski, Maria Kwaśniewska-Maleszewska, Artur Szulc, Krzysztof Włodarczyk, Tomasz Wójtowicz, Ryszard Bosek, Józef Łuszczek oraz Zenon Jaskuła.
Od 2001 w każde wakacje odbywa się Festiwal Sportu. Jego finałem, tradycyjnie odbywającego się w okolicach 17 sierpnia, jest bieg memoriałowy Cztery mile Jarka - pamięci olimpijczyka Jarosława Marca,
byłego reprezentanta Polski w biegu na 400 m. Jarosław Marzec pochodził z Dziwnowa, zginął w tragicznym wypadku samochodowym, 17 sierpnia 1998, na drodze pod Ostromicami. W sierpniu 2009 będzie to już XI Międzynarodowy Bieg Cztery mile Jarka.
Z Dziwnowa tylko krok dzieli nas od Dziwnówka. Jest to niewielka miejscowość wypoczynkowa położona u nasady Mierzei Dziwnowskiej pomiędzy Morzem Bałtyckim a Zatoką Wrzosowską, będącego północną częścią Zalewu Kamieńskiego. Wąska mierzeja jest stale umacniana przed przerwaniem wskutek silnych sztormów, zwłaszcza wiosennych i jesiennych.
Do 1945 miejscowość występowała pod niemiecką nazwą Klein Dievenow. Kąpielisko powstało dopiero pod koniec XIX wieku. Pierwsza wzmianka o tej miejscowości pochodzi z 1503 roku. W XVIII wieku stało tu zaledwie 7 chat rybackich. W marcu 1945 roku na tych terenach toczyły się ciężkie walki z Niemcami.
Więcej
Charakterystyczny dla Dziwnówka obiekt to niewielka latarnia, w której znajduje się sklep z pamiątkami, usytuowana przy skrzyżowaniu głównych ulic: Wolności i Kamieńskiej. Największą atrakcją turystyczną Dziwnówka jest morze oraz szeroka, piaszczysta plaża. Kąpielisko położone wśród sosnowych lasów ma także status uzdrowiska. W sanatorium leczone są dzieci ze schorzeniami układu oddechowego. Występują tu wody chlorkowo-sodowe o dużej mineralizacji, lecz ujęcie nie jest eksploatowane.
Przy rondzie znajduje się współczesny kościół parafialny pw. św. Maksymiliana Maria Kolbe (projektował Jerzy Okniński, 1981-82) oraz pomnik (odsłonięty w 1975 r.) poświęcony żołnierzom polskim 2 Dywizji Piechoty I Armii WP walczącym podczas II wojny światowej.

(http://pl.wikipedia.org)
Z Dziwnówka wyruszamy dalej na wschód drogą numer 102. Kierujemy się do Trzęsacza, po drodze mijamy małe miejscowości nadmorskie Łukęcin, Pobierowo, Pustkowo. Do pokonania May około 15 kilometrów.
Trzęsacz to kąpielisko morskie położone na typowym brzegu klifowym, liczące 89 stałych mieszkańców. Na wschód od Trzęsacza przechodzi południk 15°00' długości geograficznej wschodniej, wyznaczający czas środkowoeuropejski.
Więcej
We wsi znajdują się ruiny gotyckiego kościoła wybudowanego pośrodku wsi na przełomie XIV/XV wieku w odległości prawie 2 kilometrów od morza. Kościół na początku należał do katolików, lecz po reformacji został kościołem ewangelickim do końca swych dni. Procesy abrazyjne spowodowały, że brzeg morski nieustannie zbliżał się do budowli.
Ostatnie nabożeństwo odprawiono w kościele 2 marca 1874 roku. Wyposażenie świątyni przewieziono do katedry w Kamieniu Pomorskim, a część zabytkowego tryptyku można obejrzeć w rewalskim kościele. W 1901 roku zawaliła się pierwsza jego część. Dzisiaj w miejscu, w którym stał kościół zachowała się jedynie część południowej ściany o długości 12 m i wysokości 6 m.
Obecnie trwają intensywne prace nad ochroną ruin przed sztormami. Jest to jedyna tego typu atrakcja turystyczna w Europie.
Z Trzęsacza tylko 2 kilometry dzielą nas od Rewala. Jest to dawna osada rybacka położona nad Bałtykiem, na wysokim wybrzeżu klifowym, 8-15 m wysokości nad poziomem morza. W centrum Rewala stoi nowy kościół katolicki z ciekawym, wykonanym w miedzi, ołtarzem.
Rewal jest jednym z większych kurortów nadbałtyckich w województwie zachodniopomorskim. Ta wielkość jednak nie przytłacza, dzięki niskiej zabudowie rozciągającej się między brzegiem morskim a szosą. Urozmaicona architektura, zadbane ogródki przydomowe, liczne kawiarenki, kwieciste place, nastrojowe oświetlenie ulic - to wszystko nadaje Rewalowi charakter przytuliska. W centrum miejscowości stoi niewielki współczesny kościółek katolicki stylizowany na łódkę. Nad brzegiem morza wybudowano taras widokowy.
Rewal zachwyca swoją urodą, zadbaną zielenią oraz dobrze utrzymanymi chodnikami i ulicami - podkreślają wczasowicze. Jeśli ktoś lubi spacery plażą wczesnym rankiem lub przy zachodzie słońca, na pewno spotka rewalskich rybaków, sposobiących się do wypłynięcia w morze lub wracających z połowów. Na plaży w Rewalu jest bowiem baza rybacka. Barwne kutry wspaniale komponują się na tle złocistej plaży i bezkresu morskiego horyzontu - niezmiennie zachwycają się wczasowicze, wykonując setki i tysiące pamiątkowych zdjęć. Od rewalskich rybaków można kupić świeżo złowioną rybę, by usmażyć ją potem na patelni lub grillu i zjeść ze smakiem, popijając kuflem pienistego piwa.

(http://pl.wikipedia.org)
W Rewalu zjedziemy na chwilę z drogi nr 102 i kierując się na wschód dojedziemy do Niechorza. Do przejechania mamy około 13 kilometrów.
Niechorze jest kurortem wypoczynkowym, w którym znajduje się dużo ośrodków wczasowych, pensjonatów, pokoi gościnnych, kempingów oraz pól namiotowych. Nadmorski brzeg to piękna piaszczysta plaża oraz w jednej zatoce wysoki klif, na której stoi latarnia morska, która jest udostępniona do zwiedzania i jest jedną z atrakcji turystycznych gminy Rewal, a z jej tarasu widokowego można podziwiać panoramę wybrzeża rewalskiego.
Więcej
Decyzja o budowie latarni morskiej w Niechorzu zapadła w 1860 roku. Latarnia została uruchomiona w grudniu 1866 roku. Wieża latarni została wybudowana z licowej cegły. W dolnej części ma przekrój czworokąta, natomiast w górnej, powyżej przybudówek - ośmiokąta. Wierzchołek wieży wieńczy taras widokowy z balustradą. Na szczycie została umieszczona laterna, w której jako źródło światła wykorzystano aparat Fresnela I klasy.
Podczas działań wojennych w 1945 roku, pocisk artyleryjski zniszczył laternę, w której znajdowała się lampa i aparatura umożliwiająca świecenie latarni. Niemcy podczas wycofywania się założyli w budynku 8 min, które zostały znalezione przez latarników po wyzwoleniu latarni i na szczęście nie zdążyły wybuchnąć. Latarnia została odbudowana według dawnej dokumentacji, a jej ponowne uruchomienie nastąpiło 18 grudnia 1948 roku.
W 1999 roku wykonano kapitalny remont latarni. Wiosną 2008 roku wykonano remont tarasu widokowego i laterny. Remont objął wymianę podłoża i balustrad tarasu oraz wymianę siatki zabezpieczającej i szyb laterny.
W miejscowości znajduje się również dworzec Gryfickiej Kolei Wąskotorowej, przez który w okresie wakacyjnym przejeżdża kolejka wąskotorowa tzw. ciuchcia Retro, z Gryfic do miejscowości nadmorskich gminy Rewal.
Teraz lekko cofamy się na zachód i wracamy do drogi nr 102, aby dojechać do Lędzina. Do przejechania mamy około 4 kilometrów. We wsi znajduje się zabytkowy wiatrak holenderski z końca XIX wieku. Wiatraki tego typu. rozpowszechniły się w Polsce w XVIII wieku, ale zyskały popularność tylko na zachodnich terytoriach Polski.
Z Lędzina udajemy się do Trzebiatowa. Jedziemy drogą nr 102, do pokonania mamy 15 kilometrów.
Trzebiatów ma czytelne średniowieczne rozplanowanie w obrębie częściowo zachowanych ceglanych murów obronnych, opasanych fosą, z gotycką farą, klasycystycznym pałacem, ratuszem na rynku oraz licznym zespołem mieszczańskich kamienic. Stare Miasto położone w zakolu rzeki, znajduje się na wyraźnym wzniesieniu otoczonym murami.
W IX wieku znajdował się tutaj warowny gród słowiański i osada przygrodowa. Wykopaliska potwierdziły, że w ówczesnym czasie, miejscowość stanowiła ważne miejsce w kultu Peruna. W sąsiedztwie Trzebiatowa natomiast, na przedmieściu Białoboki, znajdowała się świątynia solarnego bóstwa pogańskiego nazywanego Białym Bogiem.
Więcej
Pierwsza źródłowa wzmianka o mieście znajduje się w akcie z 1170 roku, w którym książę pomorski Kazimierz I przekazał 11 wsi, położonych w okolicach Trzebiatowa norbertanom, przybyłym z Lund w Szwecji. Założyli oni w Białobokach męski klasztor. W 1224 roku Trzebiatów stał się oprawą wdowią księżnej Anastazji, żony księcia pomorskiego Bogusława I.
Ufundowała ona w mieście kościół św. Mikołaja oraz klasztor norbertanek. Od XIII wieku datuje się rozwój miasta, jako ośrodka handlowego nad brzegiem Bałtyku. W dniu 6 maja 1277 roku książę Barnim I, jego syn Bogusław oraz opat Tomasz z klasztoru norbertanów nadali miastu prawa miejskie. Wiązał się z tym szereg przywilejów natury gospodarczej: przyznano miastu port Regoujście, prawo wolnej żeglugi na rzece Redze, prawo obwarowania miasta murami obronnymi.
W 1283 roku od księcia Bogusława IV za udział w bitwie pod Stargardem miasto uzyskało prawo do odbijania pieczęci, w czerwonym wosku. Na przełomie XIV i XV wieku Trzebiatów był dużym portem, członkiem Hanzy. Od 1328 roku w mieście istniała szkoła średnia, z bogatym programem nauczania. Rywalizacja z Kołobrzegiem oraz z Gryficami - nie przyniosła mu jednak korzyści. Konflikt doprowadził do kilku wojen, które skończyły się dla Trzebiatowa marginalizacją jego znaczenia.
Z czasem miasto podupadło będąc tylko ośrodkiem życia lokalnego. Od 1571 roku było miejscem targów końskich i krowich. Rozwinęło się też sukiennictwo.
W XVI wieku Trzebiatów odegrał poważną rolę w rozwoju reformacji, jako główny ośrodek działalności Jana Bugenhagena i miejsce Sejmiku Trzebiatowskiego z 1534 roku, na którym książęta pomorscy zadecydowali o przyjęciu luteranizmu.
Po sekularyzacji dóbr kościelnych, majątki trzebiatowskich klasztorów przeszły na własność Gryfitów. Były one wdowią oprawą książęcych żon do 1658 r. W XVII wieku należały do książąt-elektorów brandenburskich. Podczas wojny trzydziestoletniej w 1624 i 1627, przez miasto przetaczały się armie obu walczących stron. W 1631 i 1635 miasto nawiedziła fala pożarów, a także zaraza. W 1761 roku Trzebiatów zdobyły wojska rosyjskie, które w tym czasie okupowały Pomorze Zachodnie. Po wyzwoleniu stało się pruskim miastem garnizonowym, którym pozostało aż do II wojny światowej.
W latach 1750-1790 miasto było własnością księcia wirtemberskiego Fryderyka Eugeniusza. Za sprawą żony jego syna Marii Anny z Czartoryskich, doszło do ożywienia kulturalnego miejscowości. Dawny klasztor norbertanek, od połowy XVI wieku zamek książęcy, został z inicjatywy Czartoryskiej przebudowany w stylu klasycystycznym. Tutaj przyszedł na świat król Fryderyk I Wirtemberski, tutaj też wychowywała się jego siostra - przyszła żona cara Pawła I, Zofia Dorota Wirtemberska. W latach 1797-1811 miastem zarządzał gen. Gebhard von Blücher, uczestnik bitwy pod Waterloo.
W 1807 miasto zostało zdobyte przez wojska napoleońskie. W 1824 roku przy kaplicy św. Ducha ze składek prywatnych - została ufundowana szkoła średnia dla panien Höhere Tochterschule, której celem było krzewienie edukacji wśród kobiet. W 1858 po reorganizacji szkolnictwa w Trzebiatowie, utworzono państwowy instytut szkolny Gimnazjum im. Jana Bugenhagena. W 1864 roku uruchomiono w mieście sieć gazową.
W 1882 roku miasto uzyskało połączenie kolejowe ze Szczecinem i Kołobrzegiem, co znacząco wpłynęło na ożywienie społeczno-gospodarcze Trzebiatowa. Powstały nowe zakłady produkcyjne (browar, rzeźnia, mleczarnia, garbarnia), hotele, restauracje. Druga połowa XIX wieku to także zmiany w wyglądzie architektonicznym miasta. Powstają nowe siedziby urzędów i instytucji publicznych (gmach sądu, szkoły powszechnej, gimnazjum, alumnatu). W 1899 w Trzebiatowie powstała szkoła rolnicza, jedna z nielicznych tego typu placówek na Pomorzu.
Od 1873 miasto było siedzibą firmy Felisch & Kirchheim zajmującej się produkcją srebrnych nakryć stołowych, które były dostarczane m.in. dla szwedzkiego dworu królewskiego. Po wybudowaniu linii kolejowej do Kamienia Pomorskiego oraz rozbudowie sieci linii kolejki wąskotorowej(m.in do Mrzeżyna, Rewala, Gryfic), Trzebiatów staje się węzłem komunikacyjnym i ośrodkiem administracyjno-handlowym dla okolicznych wsi i majątków ziemskich. W roku 1900 zakończono budowę Prowincjonalnego Zakładu Leczniczego dla osób psychicznie chorych. W 1903 natomiast otworzono prywatną klinikę dr Evlera.
Placówki te razem z funkcjonującym w mieście szpitalem powiatowym zapewniają mieszkańcom kompletną opiekę zdrowotną.
I woja światowa przynosi ponowny zastój w gospodarce miasta. Okres powojenny również charakteryzuje się licznymi trudnościami związanymi z szalejącą w Niemczech hiperinflacją. Trzebiatów stara się ograniczyć spadek wartości pieniądza wydając własny pieniądz zastępczy, tzw. notgeldy. Istniejąca od 1901 roku Szkoła Podoficerska, zostaje w 1921 roku przekształcona w Pomorską Szkołę Policyjną. W 1926 roku miasto zostaje podłączone do sieci energetycznej. W miejscu spalonego młyna powstaje elektrownia wodna. W związku z przewidywanym, znacznym rozwojem miasta, berliński planista i urbanista Hermann Jansen opracowuje w 1927 roku plany rozbudowy i modernizacji Trzebiatowa.
W latach 30. XX wieku miasto rozwija się pomyślnie. Powstają nowe osiedla (zwłaszcza na przedmieściach) przeznaczone dla niezbyt zamożnych mieszkańców. Dzięki budowie jednostki wojskowej w Mrzeżynie i lotniska w Kamp oraz rozbudowie garnizonu trzebiatowskiego, bezrobotni mieszkańcy znajdują stałe zatrudnienie. W Trzebiatowie zostaje ulokowana siedziba Kreisleitungu, czyli powiatowej komórki NSDAP. Tym samym miasto odbiera Gryficom część funkcji powiatowych. W 1937 roku trzebiatowskie muzeum otrzymuje nową, okazałą siedzibę przy ul. Kaiserstrasse.
Początkowy okres II wojny światowej nie ma większego wpływu na życie mieszkańców i funkcjonowanie miasta. Wkrótce do Trzebiatowa przybywają transporty z ewakuowanymi uczniami z Herne i innych ośrodków z Zagłębia Ruhry, zagrożonych alianckimi nalotami. Jesienią 1944 roku pojawiają się pierwsi uciekinierzy z Prus Wschodnich. Kolejne kolumny przechodzące przez Trzebiatów w ciągu zimy na przełomie 1944/45 roku przynoszą przerażające wiadomości o postępowaniu Armii Czerwonej z niemiecką ludnością cywilną.
W lutym 1945 roku mieszkańcy słyszą już odległe wybuchy i są świadomi zbliżającego się frontu, jednak do ostatnich chwil nie mogą opuścić miasta. Ewakuowane zostają jedynie urzędy, partyjni prominenci wraz z rodzinami oraz szpital wojskowy. Rozkaz natychmiastowej ewakuacji ogłoszono dopiero rankiem 4 marca 1945 roku, kiedy to żołnierze radzieccy znajdowali się kilka kilometrów przed Trzebiatowem. Dzień wcześniej koszary opuściło niemieckie wojsko. Miasto pozostało bez obrony. Po zajęciu miasta, Rosjanie przez wiele tygodni dopuszczali się gwałtów, mordów i nieustającej grabieży. Rabowano mienie prywatne, wywożono wyposażenie zakładów i warsztatów. Rozbierano tory kolejowe.
W wyniku konferencji poczdamskiej miasto, jak i część Pomorza, zostało włączone do Polski. Dotychczasową ludność stopniowo wysiedlano do Niemiec, zaś w ramach akcji repatriacyjnej w okolice miasta została przesiedlona spora liczba mieszkańców dawnych kresów II Rzeczypospolitej, a w ramach akcji Wisła ludność ukraińska z Podkarpacia i Chełmszczyzny.
W kompozycji układu przestrzennego i architektonicznego miasta dominują formy historyczne, stanowiące świadectwa historii i rozwoju urbanistycznego miasta, od średniowiecza po początek XX wieku. Całość zespołu miejskiego Trzebiatowa ma ponadlokalną wartość zabytkową. Charakterystyczny dla Trzebiatowa jest szachownicowy układ urbanistyczny na Starym Mieście. Cały jego obszar wpisany jest do rejestru zabytków. Bogactwo zabytków miasta powoduje iż Trzebiatów nazywany jest Kazimierzem Północy.
Miasto wkomponowane jest w zakole rzeki Regi, z czytelnym średniowiecznym rozplanowaniem w obrębie częściowo zachowanych ceglanych murów obronnych, opasanych fosą. Większość tkanki miejskiej stanowi zabudowa historyczna o dużych wartościach zabytkowych i historycznych. Układ przestrzenny Trzebiatowa tworzą 92 ulice, zabytkowy rynek oraz cztery place tj. Lipowy, Muzealny, Zjednoczenia, Zwycięstwa.
W średniowieczu miasto uzyskało regularny układ szachownicowy o regularnych kwartałach podzielonych na wąskie, głębokie działki zabudowane od frontu murowanymi kamienicami, ustawionymi szczytami do ulicy. Dwa kwartały zostały przeznaczone pod budynki użyteczności publicznej: ratusz i kościół, trzeci zajęty został przez zamek. Rynek o wymiarach 94x104 m został przesunięty ze środka założenia w kierunku południowo-zachodnim. Drugi miejski plac (być może targowy) - powstał przed terenem zamkowym (dzisiejszy Plac Zjednoczenia). W latach 1299-1337 miasto otoczono murami obronnymi z kamienia i cegły.
Początkowo do miasta prowadziły dwie bramy: Gryficka i Kołobrzeska z przedbramiami, strzegące przedmieść. Od 1550 wymieniano w źródłach także bramę Łaziebną (niem. Badstüber), a w 1784 r Brüggemann wspominał o bramie Żeglarskiej. Obrzeżne kwartały zabudowy były znacznie węższe, a od murów obronnych oddzielała je wąska uliczka. Ważniejszymi ówcześnie budowlami w mieście były: pałac, ratusz, kościół NMP, kaplica i szpital św. Ducha, kaplica i szpital św. Jerzego, kaplica i szpital św. Gertrudy, młyny, mennica i cegielnia.
W 1618 roku Lubinus naszkicował panoramę przedstawiającą Trzebiatów od strony południowo-wschodniej, z odgałęzieniami Regi i kościołem w Wyszkowie. Miasto otoczone jest pełnym pierścieniem murów, zza których widać zabudowę mieszczańską, ustawioną szczytowo wzdłuż ulic. W panoramie wyraźnie dominuje bryła fary miejskiej, bramy miejskie i Baszta Kaszana. W tym czasie funkcja ośrodka portowego Trzebiatowa upadła, ze względu na zniszczenie portu w Regoujściu. Natomiast silnie rozwijało się rolnictwo. Miasto wykształciło właściwie trzy przedmieścia: gryfickie, kołobrzeskie i "warowny gród" na wyspie, w ramionach Regi. W dwóch pierwszych - powstały zespoły stodół. Pomiar katastralny miasta z 1730 roku wykazał postępującą parcelację przedmieść.
W XVIII wieku rozpoczęto likwidację fos i obwarowań miejskich, przekształcając je w ogrody. Miasto rozbudowywało nadal przedmieścia, przeznaczając pod parcele coraz to nowe tereny. Na Starym Mieście zabudowa znacznie zagęszczała się w obrębie parcel, stworzono podwórka - studnie.
W 1955 roku cały obszar Starego Miasta, w granicach murów obronnych został wpisany do rejestru zabytków. W 1963 roku powstało tu studium historyczno-urbanistyczne w Pracowni Dokumentacji Historycznej PKZ w Szczecinie. W 1967 roku przystąpiono do realizacji zabudowy plombowej, dostosowanej skalą i gabarytami do zabudowy historycznej. Zrealizowane plany odnosiły się do zaledwie 5 budynków. Następne prace tyczyły nowej zabudowy mieszkaniowej, w obrębie Starego Miasta, powstającej w latach 70., w znacznym stopniu naruszyły zabytkową strukturę miejską. Dzięki pracy i staraniom środowiska konserwatorskiego, a głównie prof. S. Latoura, doprowadzono do uznania wybitnych wartości zabytkowych zespołu staromiejskiego w Trzebiatowie i przystąpienia do systematycznych prac rewaloryzacyjnych.
Najbardziej okazałym zabytkiem w Trzebiatowie jest Kościół Mariacki, który jest przykładem architektury gotyckiej z XIII wieku. Wybudowany został w XIV wieku, halowy, w stylu gotyckim. Od XVI wieku był kościołem protestanckim. W latach 1865-1867 dokonano jej przebudowy i regotyzacji. Po II wojnie światowej stała się ponownie kościołem katolickim i sanktuarium maryjnym. W 1986 roku przeprowadzono prace remontowe. Całkowita długość kościoła wynosi 72 metrów, szerokość ok. 28 metrów.
We wnętrzu na szczególną uwagę zasługuje obraz ołtarzowy, którego twórcą jest Ernest Deger przedstawiciel katolickiego malarstwa kościelnego. Malowidło przedstawia Matkę Bożą z wieńcem gwiazd nad głową, długimi włosami, księżycem pod stopami, trzymającą w lewej ręce Dzieciątko Jezus. Podobny obraz znajduje się w Muzeum Diecezjalnym w Kolonii oraz w Düsseldorfie. Wierni w Trzebiatowie czczą obraz wezwaniem Matki Bożej Łaskawej. Został on ukoronowany w 2006 roku.
We wschodniej części kościoła usytuowane są witraże. Ufundowane w 1867 roku przez króla Wilhelma I. Wykonał je artysta Müller z Berlina, według projektu ówczesnego konserwatora zabytków von Quasta. Stalle pochodzą z okresu renesansu. Mieszczą się w prezbiterium po stronie północnej i południowej. Do dziś służą jako siedzenie dla asysty i ministrantów. Łuk triumfalny przedstawia postaci starotestamentalne (króla Dawida i dziewięciu proroków) trzymających wstęgi inskrypcyjne, w otoczeniu wici roślinnej. W 1986 roku łuk triumfalny został uzupełniony następującymi malowidłami: bł. Urszuli Ledóchowskiej, bł. Rafała Kalinowskiego, św. Ottona, św. Maksymiliana Kolbe, bł. brata Alberta, św. Stanisława Kostki, herbem Trzebiatowa, herbem ks. bp. Kazimierza Majdańskiego.
W nawie północnej znajduje się ołtarz boczny, drewniany w stylu neogotyckim, poświęcony św. Antoniemu z Padwy. W nawie południowej - także ołtarz drewniany przedstawiający Jezusa Zmartwychwstałego. W kościele trzebiatowskim znajdują się stare organy, na których 29 maja 1842 roku wykonano Stworzenie świata Haydna, pod przewodnictwem sławnego kompozytora szczecińskiego kościoła św. Jakuba - Carla Löwe'go.
Warto wspomnieć także o kościelnej wieży - założonej na planie prostokąta o wymiarach 28x14 m. Jest ona zbudowana z cegły w stylu gotyckim. Cokół wieży i jej narożniki wykonano z kostek granitowych i regularnie ociosanych bloków piaskowca. Jednolity masyw wieżowy przyległy do całej szerokości naw kościoła doprowadza do wysokości zwieńczenia naw. Wyżej, w centralnej części dolnego masywu, wyprowadzono pojedynczą wieżę, założoną na planie kwadratu . W średniowieczu wieża była przykryta wysmukłym dachem, z którego wyrastała czworoboczna latarnia ze spiczastym hełmem. Obecne zwieńczenie powstało w II połowie XIX wieku na miejscu starego. Ściany wieży, podobnie jak ściana szczytowa - od wschodu - ożywione są blendami. Szczyt wieży wieńczy ręcznie pozłacany krzyż. Podczas remontu w latach 1865-1867 wzbogacono wieżę tzw. fialami (małymi spiczastymi wieżyczkami) w modnym wówczas stylu neogotyckim.
Trzebiatowski kościół ma jeden z najstarszych dzwonów w Polsce. Napis na dzwonie wskazuje tylko rok, wyryty gotycką czcionką o harmonijnym kształcie liter: Anno Domini millesino trieentesimo nonagesimo nono (A.D. 1399). Inny dzwon - Maria pochodzi z 1515 r., a powieszono go za kadencji ostatniego księdza katolickiego, Ottona Schlutow'a. Wyróżnia się wspaniałym dźwiękiem, a także ciężarem - 3,75 tony. Odlany przez mistrza Rose Lutke'go z Bielefeldu. Jego ozdobę (poza napisami) stanowi kilka kręgów delikatnych gotyckich ornamentów (głowy aniołów otoczone girlandami pędów roślin i liści akastów), a także wizerunki Chrystusa - Zbawcy Świata i ukoronowania Najświętszej Maryi Panny.
W mieście znajdują się również trzy zabytkowe kaplice oraz neogotycki kościół ewangelicki z początku XX wieku. Dużym walorem urbanistycznym miasta są zachowane pozostałości murów miejskich z XIII wieku oraz wkomponowana w nie Baszta Kaszana z przełomu XIII i XIV wieku.
W mieście znajdują się także dwie budowle klasycystyczne, tj. pałac przebudowany z zamku książęcego w XVIII wieku oraz ratusz przemieszany z stylem barokowym i gotyckim. Trzebiatów posiada dużą liczbę zabytkowych kamienic i domów. Innymi zachowanymi zabytkami są: młyn, spichlerz, elektrownia wodna, koszary, stacja kolejowa. Most drogowy z 1905 roku wybudowany w stylu secesyjnym. W Trzebiatowie znajdują się także pozostałości dziewiętnastowiecznego parku miejskiego (jednego z najstarszych na Pomorzu), zwanego Królewskim Gajem.
Po zwiedzeniu Trzebiatowa wracamy nad morze. Drogą numer 109 udajemy się do Mrzeżyna, do pokonania mamy 12 kilometrów.
W okolicy Mrzeżyna występuje jeden z lepiej zachowanych fragmentów wybrzeża wydmowego. Wydmy ustabilizowane są porastającymi je borami bażynowymi, a w zagłębieniach między nimi znajdują się fragmenty lasów bagiennych i łęgowych, częściowo na podłożu torfowym.
Więcej
Szczególnie cenne są tutejsze fragmenty boru bażynowego. Są one wykształcone typowo na zachowanym w stanie naturalnym siedlisku i obfitują w liczne gatunki roślin chronionych i rzadko spotykanych, takich jak: tajęża jednostronna, bagno zwyczajne, bażyna czarna, borówka bagienna, paprotka zwyczajna, wiciokrzew pomorski, turzyca piaskowa, widłak goździsty oraz cenne gatunki porostów i grzybów owocnikowych. Najlepiej zachowany fragment boru bażynowego w Mrzeżynie został zaproponowany do ochrony jako florystyczny rezerwat przyrody.
Pod leśniczówką w Mrzeżynie rośnie jodła pospolita o wysokości 24 m i obwodzie 2,50 m, która jest pomnikiem przyrody.
Do atrakcji turystycznych w Mrzeżynie można zaliczyć: falochrony portowe, pomnik Zaślubin Polski z morzem, a także neoromański kościół z 1912 roku. W okresie letnim są organizowane niewielkie imprezy kulturalne, w których uczestniczy część mieszkańców, a także wypoczywający w miejscowości turyści. Większość imprez ma związek z nadmorskim położeniem i odbywa się w porcie bądź na mrzeżyńskiej plaży.
Tak jak wspomniano powyżej jednym z najstarszych obiektów w Mrzeżynie jest neoromański kościół parafialny pw. św. apostołów Piotra i Pawła, zbudowany z czerwonej cegły w 1912 roku przez niemieckich ewangelików. Ozdobą wnętrza kościoła są mozaiki z tłuczonego szkła o tematyce związanej z morzem oraz patronami kościoła. Budowla postawiona jest na niewielkim wzniesieniu przy ulicy Nadmorskiej, która oddziela zabudowania Mrzeżyna od pasa nadmorskiego porośniętego lasem sosnowym.
Z Mrzeżyna przez Dźwirzyno udamy się do Kołobrzegu. Do przejechania mamy dystans około 32 kilometrów.

(http://pl.wikipedia.org)
Dzieje osadnictwa na terenie współczesnego Kołobrzegu sięgają okresu przedpiastowskigo. Prawdopodobnie już w VII wieku na Wyspie Solnej u wybrzeży Bałtyku istniała osada, w której potrafiono pozyskiwać sól z morza. Szybko stało się to źródłem bogactwa okolicznych mieszkańców. W IX wieku ok. 4 km od wybrzeża w dół rzeki Parsęty wzniesiono gród. Jego ślady do dziś można odnaleźć na przedmieściach miasta, na terenie dzisiejszego Budzistowa. Wokół grodu rozwijało się osadnictwo. Eksportowano stąd sól m.in. do Wielkopolski i na Śląsk. Miejscowi rzemieślnicy wyspecjalizowali się w obróbce żelaza, poroża i bursztynu, którym handlowali z wikingami. Wieści o bogactwie grodu dotarły na Ostrów Lednicki. Wkrótce nad Parsętę przybyli woje Mieszka I. Gród został zdobyty i obsadzony załogą. Stał się silnym ośrodkiem władzy Piastów na Pomorzu Zachodnim.
Więcej
Na zjeździe gnieźnieńskim w 1000 r. Bolesław I Chrobry wraz z cesarzem Ottonem III powołali arcybiskupstwo gnieźnieńskie, któremu podporządkowali biskupstwa w Krakowie i Wrocławiu. Wtedy także powstało biskupstwo w Kołobrzegu, a dzięki niemieckiemu kronikarzowi Thietmarowi z Merseburga znamy imię pierwszego biskupa: "...arcybiskupowi Radzimowi, bratu męczennika, podlegać miał Reinbern, biskup kościoła Soli Kołobrzeskiej (łac. Salsae Cholbergiensis aecclesiae episcopus), krakowski Poppo i wrocławski Jan. Poza jego jurysdykcją pozostał tylko poznański Unger. "Dlaczego na siedzibę biskupa Reinberna wybrano właśnie Kołobrzeg?
Był to gród, położony przy ujściu Parsęty do Bałtyku, znany również później, w XII-XIII wieku, ze swych warzelni soli. Sądzę, że Thietmar dwukrotnie jeszcze używając określenia Salsa Cholbergiensis, przekazał nam pierwotną nazwę tej miejscowości, która brzmiałaby "Solec" lub "Sól koło brzegu". Później nazwa ta, podobnie jak w przypadku "Magnum Sal" koło Krakowa, dzisiejszej Wieliczki, uległa skróceniu...". Kołobrzeg stał się stolicą biskupstwa, tym samym został wyróżniony i usytuowany na równi z takimi grodami jak Kraków, Wrocław czy Poznań. "Chloberg" nie cieszył się długo tak wysoką pozycją. Być może sprawiła to niezbyt gorliwa działalność biskupa, który "niszczył i palił świątynie z posągami bożków i oczyścił morze zamieszkane przez złe duchy, wrzuciwszy w nie cztery kamienie pomazane świętymi olejami i skropiwszy je wodą święconą". Nawrót pogaństwa zmusił biskupa do ucieczki i opuszczenia diecezji, a Kołobrzeg stracił status stolicy biskupiej na rzecz położonego dalej na zachód Kamienia. Słowiański Cholberg odzyskał niezależność, którą cieszył się aż do czasów Bolesława III Krzywoustego. W 1103 r. umocnienia grodu okazały się zbyt potężne nie zdołano go opanować mimo zaskoczenia obrońców. Co nie udało się w 1103 r., zakończyło się sukcesem w 1107 lub 1108 r. Mieszkańcy w obawie o życie poddali się, a całe Pomorze Środkowe ponownie znalazło się w granicach państwa piastowskiego. Z dumą pisał wówczas o Kołobrzegu Gall Anonim, który uznał je za "miasto sławne".
Już w latach 30. XII w. Kołobrzeg znalazł się pod zwierzchnictwem cesarzy niemieckich. W latach 1187-1227, gdy w Polsce powiększało się rozbicie dzielnicowe, Pomorze z Kołobrzegiem znalazło się pod władzą Duńczyków. Związani z nim więzami krwi książęta zachodniopomorscy powoli odzyskali niezależność. 23 maja 1255 r. książę Warcisław III i biskup kamieński Herman von Gleichen lokowali nowe miasto na prawie lubeckim, zwolnione przez pięć lat z płacenia wszelkich należności. Miasto miało też 100 łanów ziemi uprawnej, kołobrzeski las oraz prawo połowu ryb w morzu pomiędzy ujściami Regi i Parsęty. Powstało ono bliżej wybrzeża. Opuszczono dawny gród, który w pamięci potomnych zachował się jako Stare Miasto (niem. Altstat). Znajdują się tam m.in. pozostałości kilku kościołów: katedry biskupa Reinberna, kościoła św. Ottona, kaplicy św. Piotra czy klasztoru benedyktynek. Pamiątką po dawnych czasach pozostał kościółek św. Jana Chrzciciela, wymieniany w kronikach już w 1222 r. W średniowieczu do miasta przybywali liczni osadnicy, zwłaszcza z Niemiec - m.in. z Lubeki i Gryfii. Na przełomie XIII i XIV w. Kołobrzeg był już silnym miastem hanzeatyckim. Wkrótce został otoczony murami i fosą, stając się ważnym ośrodkiem handlowym i gospodarczym. Równocześnie powoli znikał jego polski, słowiański charakter, ustępują żywiołowi niemieckiemu. W XVI w. władze miejskie zakazały m.in. przyjmować do cechów rzemieślników z Polski.
W połowie XVII w. nadbałtyckie potęgi Szwecja i Brandenburgia zaczęły przygotowywać się do walki z Austrią o panowanie w Rzeszy. Jak się wkrótce okazało, teren Pomorza Zachodniego stał się areną przemarszów wojsk, a także działań wojennych. W okresie wojny trzydziestoletniej (1618-1648) Kołobrzeg opanowały wojska szwedzkie. Opuściły miasto dopiero w 1653 r., odstępując na drodze układów Brandenburgii. Wcześniej towarzysząca wojsku epidemia spowodowała śmierć ponad 3,5 tys. mieszkańców. W tym czasie miasto nad Parsętą zdominowane było przez niemiecki patrycjat. W 2. połowie XVII w. Kołobrzeg otoczono potężnymi umocnieniami ziemnymi, ufortyfikowano nawet latarnie morskie. Miasto stało się jedną z najsilniejszych twierdz regionu. W 1701 r., rada miasta przysięgła wierność królowi pruskiemu. Nad starym gotyckim ratuszem powieszono sztandar z dwugłowym orłem. W rękach Prus, a potem Niemiec Kołobrzeg pozostał aż do 1945 r. Zerwanie stosunków z Polską oznaczało jednak dla mieszkańców miasta kryzys gospodarczy. Od wieków przynoszący dochody handel solą zaczął zamierać, a prywatni właściciele musieli odsprzedawać swoje zakłady. W okresie wojny siedmioletniej (1756-1763) miasto trzykrotnie oblegali Rosjanie, pragnąc założyć tu bazę floty. Zdobyli Kołobrzeg 17 grudnia 1761 r. i okupowali do 9 sierpnia 1762 r. Po zakończeniu wojny siedmioletniej Kołobrzeg powoli dźwigał się z zapaści. Zaczął rozwijać się tu przemysł włókienniczy.
Podczas wojen napoleońskich i ataku wojsk francuskich na Prusy, Kołobrzeg pozostał jednym z nielicznych, niezdobytych przez Francuzów skrawków państwa pruskiego. Armie francuskie oblegały Kołobrzeg od 26 kwietnia 1807 do 2 lipca 1807 roku. Miasto bronione było skutecznie przez oddziały pod przywództwem Augusta von Gneisenau mimo znacznej przewagi liczebnej Francuzów (obrońców było 5.700 wobec 18.000 żołnierzy Napoleona). Wojska napoleońskie odstąpiły dopiero w obliczu zawarcia traktatu pokojowego w Tylży. Zdarzenie to wykorzystane zostało przez nazistowską propagandę w końcu wojny - na bazie wydarzeń z 1807 roku powstał film "Kolberg".
W 1830 r. otwarto tu pierwszy zakład kąpieli solankowych i przed nadmorskim miastem pojawiła się zupełnie nowa perspektywa. Przebadana przez specjalistów solanka zawierała brom, jod, sód, jony wapni, żelaza, magnezu i inne korzystne dla zdrowia pierwiastki. Z rozmachem zaczęły powstawać coraz to nowe zakłady kąpieli solankowych. W kilkanaście lat miasto stało się znanym uzdrowiskiem w tej części Europy. Bogacenie się mieszkańców widocznie było w dziedzinach miejscowych władz. Odbudowano ratusz w stylu neogotyckim, kolegiatę, powstało nowe kamienne molo portowe, wzniesiono nowy gmach Urzędu Miejskiego, otwarto teatr. Kołobrzeg uzyskał połączenie kolejowe ze Szczecinem, Gdańskiem, Poznaniem oraz Koszalinem. Już pod koniec XIX w. ulice rozświetliły latarnie gazowe, a na początku XX w. zaczęły sprawnie działać wodociągi. Aż do wybuch II wojny światowej miasto rozwijało się z dala od politycznego zgiełku, ciesząc się sławą znakomitego uzdrowiska.
W końcowym okresie II wojny światowej Niemcy, ogłosili Kołobrzeg twierdzą i z wielką determinacją bronili miasta. Po przełamaniu głównej linii obrony Wału Pomorskiego szturm na Kołobrzeg (Bitwa o Kołobrzeg) podjęła 1 Armia Wojska Polskiego oraz wojska radzieckie I Frontu Białoruskiego. Niemcy bronili każdego skrawka miasta, każdego budynku. Dopiero ostrzał z baterii katiusza, które m.in. obróciły w gruz zabytkową kolegiatę, przyniósł przełom. Ostatnie walki toczyły się o fort Ujście. Miasto zdobyto 18 marca 1945 r. Tego samego dnia uroczyście odnowiono Zaślubiny Polski z morzem, zapowiedź odzyskania przez Polskę Pomorza. Po ustaniu działań wojennych w gruzach było ponad 90% budynków. W okresie powojennym miasto utrzymało status siedziby władz powiatowych. Szybko rozpoczęto odbudowę. W okresie PRLu słynęło z Festiwalu Piosenki Żołnierskiej.
W Kołobrzegu znajduje się wiele miejsc wartych zobaczenia. Jednym z nadmorskich obiektów jest kołobrzeskie molo, które ma długość 220 metrów, szerokość 9 metrów, a pomost spacerowy znajduje się około 4,5 metra nad poziomem morza i jest najdłuższym żelbetowym molem w Polsce.
Pierwszy pomost, usytuowany naprzeciw Pałacu Nadbrzeżnego, został zbudowany w 1881 roku. Była to konstrukcja drewniana, w kształcie litery T, mająca około stu metrów długości. Na jej końcu znajdowała się przystań dla małych żaglowców. Historyczne molo zostało zniszczone w czasie II wojny światowej.
Współcześnie istniejące molo zostało oficjalnie otwarte 19 czerwca 1971 roku. Na końcu pomostu, zwieńczonego dwupoziomową głowicą znajduje się przystań dla małych statków wycieczkowych, skąd można popłynąć na krótkie rejsy widokowe. Kołobrzeskie molo jest jedną z najpopularniejszych atrakcji turystycznych miasta.
Kolejnym charakterystycznym obiektem dla tego nadmorskiego miasta jest latarnia morska wybudowana w 1946 r. na miejscu poprzedniej wysadzonej w marcu 1945 r. przez wojska niemieckie.
Po raz pierwszy światło zapalane dla celów nawigacyjnych pojawiło się w Kołobrzegu w 1666 roku. Wykorzystywano do tego celu wieżyczkę budynku zarządu portu. Światło to było zapalane tylko okazjonalnie w czasie zawijania statków do portu. W późniejszym czasie światło zapalano na falochronie.
W II połowie XIX wieku do wskazywania statkom drogi wykorzystywano, zasilaną olejem, lampę z soczewką Fresnela umieszczoną na wysokości około 8 m n.p.m. o zasięgu około 6 Mm. W 1899 roku wybudowano w technice ryglowej nowy budynek przeznaczony na stację pilotów, z wysoką na 25 m wieżą, wykorzystywaną jako latarnia morska. Zasięg tej latarni wynosił 8 Mm, a źródło światła znajowało się na wysokości 14 m n.p.m.
W 1909 roku lekki budynek ryglowy zastąpiono solidniejszą budowlą z cegły. Zasięg latarni wzrósł do 12 Mm, a zasilane gazem światło żarowe znalazło się na wysokości 25 m n.p.m.W 1945 roku latarnię wysadzili niemieccy saperzy, ponieważ stanowiła doskonały punkt orientacyjny dla polskich artylerzystów podczas walk o Kołobrzeg w marcu 1945 roku.
Wkrótce po zakończeniu działań wojennych przystąpiono do budowy nowej latarni. Wybudowano ją w nieco innym miejscu, wykorzystując fundamenty potężnych zabudowań fortecznych (poprzednia latarnia stała przed fortem, obecna stoi na jego głównej platformie). W latach 1979-1981 dokonano kapitalnego remontu latarni, wymieniając między innymi laternę oraz schody.
Kołobrzeg znajduje się na liście miast Europejskiego Szlaku Gotyku Ceglanego. Najlepszym przykładem architektury gotyckiej w mieście jest bazylika mariacka oraz Baszta Lontowa.
Data rozpoczęcia budowy kościoła parafialnego Najświętszej Marii Panny w Kołobrzegu nie jest dokładnie znana. Przypuszcza się, że główną świątynię miejską zaczęto wznosić na początku XIV wieku na miejscu dawnego kościoła św. Mikołaja. Pierwszą mszę świętą na placu budowy odprawiono w 1321 roku. Przez następne dwa wieki kościół był rozbudowywany i upiększany. Na skutek osiadania gruntu kilkakrotnie dochodziło do jego przebudowy. Pod koniec XV wieku połączono wieżę północną i południową w jeden masywny blok wieżowy, poprzez zamurowanie przerwy pomiędzy nimi. Dodano hełm środkowy i w ten sposób nadano świątyni ostateczny wygląd, który zachował się do dziś.
Od XIV wieku kościół Mariacki pełnił rolę kolegiaty. Od XVI wieku był świątynią protestancką. Od XVII do XX wieku był wielokrotnie niszczony przez działania wojenne. W 1945 roku podczas walk o Festung Kolberg stanowił ważny punkt obrony miasta. Został zburzony przez ostrzał artylerii radzieckiej.
Po II wojnie światowej ruiny kościoła początkowo zamierzono rozebrać. W 1957 roku przekazano go jednak kościołowi katolickiemu i rozpoczęto odbudowę. W 1958 roku prezbiterium kolegiaty zostało poświęcone i odprawiono w nim pierwszą mszę. W latach 60. XX wieku na mocy decyzji władz PRL w nieodbudowanej części świątyni urządzono Muzeum Orężą Polskiego, gdzie eksponowano ciężki sprzęt wojskowy z czasów wojny.
W 1972 roku cała świątynia została oddana na miejsce kultu. W 1974 roku ustanowiono ją konkatedrą. W 1979 roku przywrócono jej funkcję kolegiaty. W 1980 roku powołano przy katedrze parafię. 10 czerwca 1986 roku papież Jan Paweł II podniósł ją do godności bazyliki mniejszej.
Zniszczenia wojenne, a także luterański charakter świątyni do 1945 roku spowodowały, że w jej wnętrzu nie zachowało się zbyt dużo historycznych elementów dekoracyjnych oraz zabytków sztuki sakralnej.Do najcenniejszych zabytków konkatedry należą: krucyfiks z 1330 roku, chrzcielnica z 1355 roku, gotycka menora z 1327 roku, stalle rajców miejskich z XIV wieku, tablice nagrobne mieszczan kołobrzeskich, gotycki świecznik Korona Holków z 1420 roku oraz gotycki świecznik Korona Schlieffenów z 1523 roku.
Baszta Lontowa zwana obecine Basztą Prochową z resztką muru obronnego z XIV wieku, to jedyny obiekt średniowiecznego systemu obronnego, który przetrwał do dnia dzisiejszego w całości; w elewacji od strony parku znajdują się otwory strzelnicze, obecnie siedziba PTTK (ul. Dubois).
Architektura neogotycka to przede wszystkim ratusz miejski, gmach kołobrzeskiej poczty oraz kościół rektoralny Niepokalanego Poczęcia NMP. Przykładem stylu modernistycznego jest kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego.
Ratusz - pierwotnie gotycki, zbudowany ok. 1364 r., później przebudowywany, został zniszczony w czasie oblężenia w 1807 r.; w latach 1829-1832 na jego pozostałościach i z wykorzystaniem zachowanych fragmentów (jeden z narożników, piwnice) wzniesiono nowy, neogotycki według projektu K. F. Schinkla, przypominający wyglądem średniowieczny zamek o obronnym charakterze. Ma 5 małych wieżyczek i jedną strzelistą główną wieżę. Ratusz jest siedzibą władz miasta, Urzędu Stanu Cywilnego oraz Miejskiego Ośrodka Kultury. O godzinie 9:00, 15:00 i 18:00 można usłyszeć hejnał miejski. Przed II wojna światową przed ratuszem znajdował się pomnik króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III - po wojnie rozebrany, ale przez kilkanaście lat jego postument wykorzystywany był jako trybuna honorowa; obecnie przed ratuszem znajduje się pomnik - kula ziemska obracająca się na poduszce wodnej (pl. Ratuszowy 1).
Po ustaniu działań wojennych w gruzach było ponad 90% budynków Kołobrzegu. Niektóre obiekty udało się odremontować, ale w większości odgruzowanego miasta postawiono dużą liczbę bloków z tzw. wielkiej płyty. Dopiero w latach 80. zaczęto przebudowę centrum miasta. Wokół dawnego Rynku i katedry powstała nowa dzielnica, która nie odtwarzała ani dawnych podziałów własnościowych, ani też przedwojennej zabudowy, lecz była raczej próbą stworzenia nastroju staromiejskiego.
Tereny kolejowe oddzielają uzdrowisko od miasta, stanowią barierę przestrzenną w rozwoju układu miejskiego. Przed wojną pomimo istnienia portu Meikuhle - park zdrojowy położony na lewym brzegu Parsęty miał w sezonie stałe połączenie z częścią prawobrzeżną kurortu - tereny uzdrowiskowe rozciągały się po obydwu brzegach rzeki.
Dawny układ fortyfikacji został wchłonięty przez miasto w XIX wieku. Tradycja twierdzy - miasta obronnego jest utrwalona w jego strukturze przestrzennej. Tereny koszar i poligonów otaczają miasto kręgiem podobnie jak niegdyś fortyfikacje. Ich niedostępność spowodowała współcześnie powstanie nowych przedmieść - osiedli zabudowy jednorodzinnej w zupełnej izolacji od układu miejskiego.
W mieście i okolicach występują źródła wody mineralnej (Perła Bałtyku), solanki oraz pokłady borowiny. W Kołobrzegu leczy się głównie choroby górnych dróg oddechowych i krążenia, choroby stawów, jak również zaburzenia przemiany materii (cukrzyca).
Z Kołobrzegu wyruszamy do Ustronia Morskiego (droga nr 11, 15 km).
Ustronie Morskie to wieś o charakterze typowo turystycznym. Większość zakładów, hoteli i punktów gastronomicznych oferuje swoje usługi tylko w sezonie letnim.
Do końca XIX w. była to wieś rybacka. W okresie powstawania kąpielisk i sanatoriów powoli nabierała charakteru miejscowości wypoczynkowej. Przez pewien okres czasu Ustronie Morskie było bardzo znaną miejscowością wypoczynkową. Dynamiczny rozwój miejscowości rozpoczął się z chwilą oddania do użytku linii kolejowej Koszalin-Kołobrzeg w roku 1899, co umożliwiło łatwy dojazd ze Szczecina i Berlina. Uprawnienia gminy wieś uzyskała w roku 1905. W tym czasie zbudowano istniejący do dziś (obecnie kompletnie zdewastowany i zrujnowany) Pałac Nadbrzeżny.
Więcej
Liczba gości stale rosła - w roku 1899 zanotowano 360, w roku 1905 - około 1200, na krótko przed I wojną światową ok. 3000. W latach 20. XX wieku miejscowość była już jednym z bardziej znanych kąpielisk w Niemczech. W roku 1939 mieszkało tu 1681 stałych obywateli w przeszło 400 gospodarstwach.
Od 1945 należy do Polski, początkowo nosiło nazwę Ustronie Nadmorskie. W okresie ostatnich kilku dziesięcioleci rozwinęła się baza turystyczno-wypoczynkowa, powstała duża liczba ośrodków wypoczynkowych i obiektów sanatoryjnych.
W latach pięćdziesiątych XX w. w ramach budowy systemu obrony wybrzeża w nadmorskim lesie na wschód od miejscowości powstały cztery stanowiska baterii artylerii nadbrzeżnej. Powstała 31 Bateria Artylerii Stałej. Na żelbetonowych podstawach zamontowano cztery sowieckie działa kalibru 130 mm. Miały one bronić dostępu do kołobrzeskiego portu. W latach 1961 - 1965 jednostkę skadrowano, na początku lat 70. wycofano ze służby, a działa pozostawiono samym sobie. Natomiast nieco dalej na wschód, tuż za rzeką Czerwoną na pozostałościach poniemieckich dróg i budowli ośrodka rehabilitacyjnego Luftwaffe zbudowano stanowiska ogniowe 42. Dywizjonu Rakietowego 26. Gryfickiej Brygady Wojsk Obrony Powietrznej Kraju. W 1995 dywizjon rozformowano. W 1996 roku obiekty przejęła Baza Techniczna Marynarki Wojennej. W okresie PRL wzdłuż plaż, na wydmach stały stalowe wieże obserwacyjne Wojsk Ochrony Pogranicza wyposażone w duże profesjonalne lornety i radary morskie.
W miejscowości znajduje się jednonawowy kościół neogotycki z 1884 roku, dom kultury z biblioteką (liczba woluminów przekracza 30 tys.) i galerią sztuki, park nadmorski, molo, przystań rybacka, plaża odtworzona w 2006 roku (wcześniej została zniszczona), muszla koncertowa, kino (czynne okresowo) oraz stadion sportowy. Znajdują się tu także liczne restauracje, kawiarnie, ogródki piwne, smażalnie ryb.
Teraz pora na kolejna latarnię morska, tym razem w malutkiej miejscowości Gąski (17 km od Ustronia Morskiego, droga nr 11).
Gąski to wieś letniskowa, w której żyje ok. 400 stałych mieszkańców. W 1846 urodził się tu architekt wrocławski, Richard Plüddemann. Do 1945 roku wieś nosiła nazwę Funkenhagen.
Na obszarze rozległej wsi o zabudowie rozproszonej, liczne ośrodki wypoczynkowe, w centrum, oddalonym od morza o 1 km, neoklasycystyczny pałac, z parkiem o powierzchni 5 ha.
Więcej
Latarnię zbudowano w latach 1876-78 (trzecia pod względem wielkości na polskim wybrzeżu). Pod kopułą w latarni umieszczono pierwotnie naftowy aparat Fresnela. Według dokumentacji z roku 1927 w laternie zainstalowana została optyka zasilana energią elektryczną i urządzenie przesłonowe, regulowane mechanizmem zegarowym z wahadłem dla utrzymania charakterystyki światła. Ponownie uruchomiono ją po II wojnie światowej, w 1948. Obecnie w laternie umieszczona jest soczewka pierścieniowo-bębnowa z 1500 W żarówką.
Latarnia morska oddalona jest od centrum wsi o 3,3 km na zachód-północny zachód, emituje błyski układające się w literę "U" w alfabecie Morse'a (• • -), powtarzające się co 15 sekund i widoczne z odległości 23,5 Mm (43,5 km).
Teraz lokalna drogą prowadzącą na wschód pokonamy 5 kilometrów do nadmorskiej wsi letniskowej Chłopy.
Jest ona jedyną wsią w Polsce wpisaną do rejestru zabytków z zachowanym tradycyjnym układem rybackiej osady oraz domami z XIX wieku ozdobionymi ludowymi malowidłami. Dzisiejsza wieś znajduje się w miejscu datowanej już w XIII wieku osady słowiańskiej Borowo (nazwa wywodząca się od ówczesnych rozległych borów).
Chłopy są tak małą miejscowością, że całą ją można przejść zaledwie w kilkanaście minut. Ta jej niewielkość jest jednocześnie jej główną zaletą, uniemożliwiającą jednoczesny pobyt tysięcy wczasowiczów. Najważniejszą atrakcją Chłopów jest port rybacki, gdzie kutry są wciągane na brzeg a w boksach rybackich można kupić świeżo złowione ryby.
Z Chłopów jedziemy dalej drogą lokalną do miejscowości Mielno. Do pokonania mamy około 8 kilometrów.
Mielno to duża wieś nadmorska, położona na początku wąskiego przesmyku między Bałtykiem i jeziorem Jamno. Wraz z sąsiednią miejscowością Unieście stanowi jeden z wielu kompleksów wypoczynkowo-rekreacyjnych polskiego wybrzeża.
Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z 1266 roku. W 1945 wieś została włączona do Polski.
Najstarszym budynkiem w Mielnie jest gotycki kościół pw. Przemienienia Pańskiego, pochodzący z XV w., usytuowany przy ul. Kościelnej.
Więcej
Mało jest świątyń w Polsce istniejących od czasów średniowiecza, położonych tak blisko morza. Taką świątynią jest kościół mieleński, leżący zaledwie 750 m od Bałtyku w linii prostej. W zachodniej ścianie kościoła, po lewej stronie od wejścia, zakotwiony jest reper (stabilizowany punkt wysokościowej osnowy geodezyjnej). Dzięki niemu można określić położenie kościoła. Jego posadzka znajduje się 3,5 m n.p.m. Fundamenty kościoła posadowione są w glinie zwałowej, pochodzącej z ostatniej (pomorskiej) fazy zlodowacenia bałtyckiego (ok. 14 tysięcy lat temu). Kościół stoi na niewielkim wzniesieniu, wokół którego są ślady fos. Niegdyś prawdopodobnie, poza funkcją sakralną, miał również znaczenie obronne, a jeszcze wcześniej samo wzgórze było przypuszczalnie pogańskim miejscem kultowym. Wskazują na to znalezione w pobliżu kościoła urny z popiołami.
Najstarszą częścią kościoła jest nawa, pochodząca z XV w. Wieża zaś jest młodsza o jedno stulecie (XVI w.). Świątynia przebudowywana była kilkakrotnie, ostatnio w dużym stopniu w 1856 r., kiedy to dobudowano prezbiterium (od strony wschodniej) i transept (od strony północnej). Ponadto w 2. połowie XX w. od strony południowej dobudowano zakrystię. Kościół zachował gotycki styl, jest murowany z cegły i kamienia polnego, orientowany, jednonawowy na rzucie prostokąta z prezbiterium zamkniętym trójbocznie, oszkarpowany. We wnętrzu nawy głównej, od strony południowej, widoczne są trzy wnęki o łuku półokrągłym, a od strony północnej - dwie wnęki o łuku ostrym.
Od strony zachodniej stoi dwukondygnacyjna wieża, masywna, pokryta miedzianym, namiotowym dachem. Jej grube mury i wąskie okna wskazują na wcześniejsze również obronne przeznaczenie. W górnej części mury wieży ozdabia ceglany fryz. Nad ozdobnym gotyckim portalem wejściowym w murach wieży znajdują się dwa fragmenty kamieni młyńskich. W murach kościelnych lub obronnych można je znaleźć na Pomorzu Środkowym dość często. Są to kamienie zużyte. Ich umiejscowienie oznaczało szacunek dla chleba. Jako przyrządy dające pośrednio chleb, nie mogły być niszczone lub używane do budowy dróg.
W zewnętrznych murach kościoła występują dość liczne kamienie, nieco obrobione, przedstawiające lub przypominające postacie ludzi lub zwierząt. Z lewej strony wejścia głównego jest wmurowany kamień o ciemnej barwie, który kształtem przypomina siedzącego niedźwiedzia. Stosowanie kamieni w budownictwie sakralnym nie było niczym nadzwyczajnym. Od dawnych czasów kamień miał nie tylko znaczenie artystyczne czy estetyczne, ale także - a często przede wszystkim - społeczne lub polityczne. To symbol trwałości, nieśmiertelności, potęgi i władzy. W religii zaś kamień to znak wielkości, trwałości i majestatu. Wśród kamieni wtopionych w mury mieleńskiego kościoła przeważają granity i gnejsy, zdecydowanie mniej użyto kwarcytów, porfirów, gabra czy pegmatytów. Waga najcięższych głazów dochodzi do jednej tony.
Naukowcy obliczyli masę całej bryły kościoła (bez fundamentów) - oszacowali ją na 2050 ton. Jako ciekawostkę można dodać, że masa świątyni stanowi około 1/4 ciężaru wieży Eiffla. W przybliżeniu przyjmuje się, iż na budowę zużyto ok. 390 tysięcy cegieł. Wysokość murowanej wieży kościoła wynosi 13,0 m, zaś wysokość całkowita (od poziomu gruntu do szczytu krzyża) osiąga 25,6 m. Sam krzyż mierzy 1,2 m. Grubość ścian w kruchcie do wysokości 2,4 m wynosi aż 1,7 m, natomiast w nawie głównej - 0,8 m.
Kościół w Mielnie jest przykładem typowego wiejskiego jednonawowego kościoła ceglano-kamiennego, którego myśl architektoniczna i warsztat budowy nawiązują do miejskiej architektury gotyku strefy południowego wybrzeża Bałtyku.
Zabytkowy wystrój kościoła stanowią: barokowa ambona z XVIII w. w transepcie, z rzeźbami czterech ewangelistów, dwa dzwony kościelne z napisem majuskułą, neobarokowy obraz Wniebowstąpienie w transepcie, z 1. połowy XIX w., neogotycka chrzcielnica w transepcie, z 2. połowy XIX w., neogotycka wieczna lampka z 2. połowy XIX w., dwa neogotyckie witraże w prezbiterium: Dobry Pasterz oraz Święta Rodzina, z 1904 r.
Z ok. 1960 r. pochodzą rzeźby apostołów Piotra i Pawła, umieszczone na bocznych ścianach prezbiterium. W pierwszej dekadzie XXI w. w okna kościoła wstawiono dziewięć nowych witraży. Przedstawiają one wszystkie różańcowe tajemnice światła oraz kilka innych scen biblijnych. W latach 2006-2008 kościół wzbogacił się o metalowe tabernakulum, mosiężne żyrandole i kinkiety oraz nowe elementy drewniane, zdobiące go od wewnątrz: ołtarz przedsoborowy (z figurami Mojżesza i Eliasza - świadków Przemienienia Chrystusa), ołtarz posoborowy, ambonę, sedilia oraz konfesjonały. Jesienią 2008 r. w kościele zamontowano elektryczne organy, podarowane parafii przez rodaków mieszkających w Niemczech. Wystrój wnętrza uzupełniają trzy obrazy (bez wartości zabytkowej): Matka Boska Częstochowska i Jezus Miłosierny (po obu stronach prezbiterium) oraz Matka Boska Nieustającej Pomocy (w zakrystii).
Przy głównym wejściu do świątyni (od strony zachodniej) znajduje się drewniany krzyż. Stoi on zarazem na parafialnym cmentarzu, na którym ostatniego pochówku dokonano w 2002 r. (pochowano tam wówczas jednego z mieleńskich proboszczów, ks. Franciszka Pacholskiego). Od tamtej pory, jako miejsca grzebalnego, używa się tylko cmentarza komunalnego, położonego ok. 1 km na zachód od świątyni. Również od strony północno-wschodniej kościoła stoi duży drewniany krzyż. Oba krzyże są pamiątką Misji świętych, wygłoszonych w parafii w 1999 r. przez ojców paulinów z Jasnej Góry. Przy transepcie mieści się kamień z pamiątkową tablicą poświęconą pierwszemu proboszczowi Mielna, ks. Kazimierzowi Zielińskiemu.
Przy ścianie południowej kościoła znajduje się plac, na którym odprawiane są Msze święte w sezonie letnim, gdy liczba wiernych, głównie wczasowiczów, przekracza pojemność świątyni.
Około 20 m od świątyni stoi budynek plebanii, a nieco dalej - salka parafialna. W obrębie terenu kościelnego mieści się również parking.
W 1960 r. założono na wieży metalowy krzyż i zainstalowano odgromienie. W latach 1979-1981 wykonano nowe miedziane pokrycie dachu nad całym kościołem i wieżą, regotyzowano wnętrze, położono granitową posadzkę, ukształtowano posoborowo prezbiterium, poddano konserwacji zabytkową ambonę oraz adoptowano teren przy południowej ścianie kościoła do odprawiania nabożeństw na wolnym powietrzu. W 2003 r. zmieniono system ogrzewania kościoła - założono napromienniki. Wymieniono również instalację elektryczną z aluminiowej na miedzianą. Od tego czasu praca dzwonów jest sterowana komputerowo. Zastosowano także zewnętrzne oświetlenie świątyni, a dla jej ochrony założono system alarmowy. Wiosną 2009 r. przeprowadzono odnowienie zakrystii oraz operację gazowania, której celem było zlikwidowanie szkodnika kołatka, niszczącego elementy drewniane.
Z Mielna wyruszamy do Darłowa i Darłówka. Od celu dzieli nas prawie 50 kilometrów. Musimy na trochę porzucić morski brzeg i objechać jezioro Jamno i Bukowo od południa. Najpierw drogą lokalną dojeżdżamy do drogi nr 11, która zaprowadzi nas aż do Koszalina. Nie zatrzymujemy się w tym mieście. Opuszczamy je drogą nr 6, z której po ok. 5 kilometrach skręcamy w odnogę nr 203 prowadzącą do Darłowa.
Już w XI w. istniał gród lub warownia o nazwie Dirlov lub Dirlovo, którego mieszkańcy zajmowali się żeglarstwem, połowami i konserwowaniem ryb, tkactwem itp. Prawa miejskie nadane w roku 1312 (prawo lubeckie). Potem, po krótkim panowaniu Brandenburczyków, w 1347 miasto przeszło w ręce księcia wołogoskiego Bogusława V z dynastii Gryfitów, zięcia Kazimierza Wielkiego. W 1352 roku rozpoczęto budowę zamku, na ten okres datuje się też początek współpracy z Hanzą (pełnoprawnym członkiem Hanzy Darłowo zostało w roku 1412). W 1382 w Darłowie urodził się Eryk Pomorski, znany potem jako król Norwegii Eryk III i król Danii Eryk VII oraz król Szwecji. Po detronizacji, kolejno ze wszystkich tronów, wrócił do Darłowa i zaczął rozbudowywać miasto; tu został pochowany. Kolejnym władcą zasłużonym dla Darłowa i całego Pomorza Zachodniego był Bogusław X.
Więcej
W latach 1497 i 1558 Darłówko i część Darłowa zalewały ogromne sztormy, które wyrzuciły statki w okolice centrum miasta.
W dniu 27 sierpnia 1568 roku eskadra polskiej floty wojennej króla Zygmunta Augusta, składająca się z 10 statków, napotkała przypadkowo w porcie w Darłowie trzy szwedzkie i dwa szkockie statki, w związku z czym nastąpiło ostrzelanie polskich okrętów, po którym z polskich okrętów wysadzono desant, który uderzył na Szwedów od strony lądu. W wyniku walki zdobyto wszystkie szwedzkie statki, natomiast statkom szkockim udało się odpłynąć z portu. W latach 1589, 1624, 1648, 1679 i 1722 miasto było z kolei niszczone przez pożary. Pierwszą latarnię morską wybudowano około roku 1715.
Po przejęciu miasta przez Hohenzollernów przeżywało ono aż do połowy XVIII w. zastój gospodarczy; podczas blokady kontynentalnej Anglii w okresie wojen napoleońskich na początku XIX w. mieszkańcy Darłowa i okolic trudnili się przemytem brytyjskich towarów na kontynent.
Przed I wojną światową miasto liczyło 6 tys. mieszkańców, tuż przed II wojną światową - ok. 8 tys.; w czasach niemieckich nosiło nazwę (niem.) Rügenwalde. Taką nazwę nosi kiełbasa Rügenwalder Teewurst, przed wojną produkowana w Darłowie, a po wojnie w Zachodnich Niemczech, wyłącznie przez firmy pochodzące z Darłowa.
W czasie II wojny światowej w Darłowie zmontowano i testowano dwa największe działa w historii świata, noszące nazwy Dora (od: Dorota) i Gustav. Kilkakrotnie na wizytację ich budowy przyjeżdżał Adolf Hitler. W 1945 miasto zostało włączone do Polski, zaś jego niemiecka ludność wysiedlona. Pierwszą powojenną nazwą Darłowa był Dyrłów, następnie Darłów.
Cały darłowski obszar Starego Miasta został wpisany do rejestru zabytków. Darłowo zachowało unikatowy średniowieczny układ urbanistyczny z rynkiem po środku, jako głównym placem w mieście. Gród był otoczony murami z basztami i bramami. Do dziś zachowała się tylko jedna brama.
Inne zabytki w Darłowie to:
Zamek Książąt Pomorskich - jedyny w Polsce nadmorski gotycki zamek wybudowany na planie zbliżonym do kwadratu z wieżą wysokości 24 metrów. Budowę zamku rozpoczęto w 1352 roku za panowania Bogusława V, na ten okres datuje się też początek współpracy miasta z Hanzą. W XVIII i XIX wieku w zamku znajdowały się magazyny i więzienie, od 1930 roku muzeum.
Kościół Mariacki - rozpoczęcie budowy kościoła datuje się na 1321 r. W roku 1394 z funduszy księcia Bogusława VIII wzniesiono wieżę kościelną, a następnie dobudowano zakrystię i kaplice boczne. W kościele znajdują się sarkofagi książąt pomorskich: Eryka I (króla Danii, Norwegii i Szwecji), Elżbiety (księżniczki duńskiej, żony ostatniego pomorskiego księcia Bogusława XIV, zmarłej w 1653 roku), księżnej Jadwigi (córki księcia Henryka Brunszwickiego i Elżbiety Duńskiej, żony Ulryka, brata Bogusława XIV). Od 1992 roku w kościele darłowskim rozwija się kult Matki Bożej Fatimskiej, Królowej Pokoju i Jedności, której figura została ukoronowana przez Ojca Świętego Jana Pawła II podczas audiencji w Rzymie. Było to 2 czerwca 1993 roku.
Ratusz - barokowy, przebudowany w 1725 roku, obecnie siedziba władz miasta. Przed ratuszem stoi fontanna z 1919 roku z posągiem rybaka.
Brama Wysoka z obwarowaniami miejskimi - jedyna brama miejska zachowana z pierwotnego założenia murów obronnych.
Kaplica św. Jerzego - piętnastowieczna gotycka jednonawowa budowla, wchodząca w skład dawnego szpitala św. Ducha dla trędowatych.
Kaplica św. Gertrudy - oryginalne (XV wiek) założenie gotyckiej architektury cmentarnej na planie sześcioboku z dwunastobocznym obejściem; całość nakryta dachem namiotowym z iglicą. Wnętrze z gwieździstym sklepieniem zdobi fresk patronki żeglarzy św. Gertrudy oraz godła cechów szewskiego i piwowarskiego. Przykład skandynawskiego gotyku, jedyny w Polsce. Okna kościoła są podobne do bulajów dawnych statków.Gotycka kaplica św, Gertrudy to jedyna w swoim rodzaju budowla w Polsce, nawiązująca do angielskich wzorców budownictwa.
Z Darłowa przejeżdżamy do Darłówka - jego nadmorskiej dzielnicy.
Darłówko położone jest u ujścia rzeki Wieprzy do Bałtyku. Co roku odbywa się tu Międzynarodowy Zlot Historycznych Pojazdów Wojskowych - największa tego typu impreza w Europie, z wielotysięcznym zazwyczaj audytorium. Znajdują się tu również pozostałości stanowiska po największej poruszającej się po torach armacie świata zbudowanej przez Niemców i pieszczotliwie zwanej Dora.
Atrakcją turystyczną w Darłówku jest rozsuwany most: oryginalny mechanizm, przy ujściu Wieprzy do morza oraz latarnia morska pochodząca z XIX w., wielokrotnie przebudowywana, obecnie wieża ma 22 m wysokości i jest to najniższa latarnia morska na polskim wybrzeżu. Warto również zobaczyć oryginalną zabudowę portu rybackiego z XIX i XX wieku. Awanport w Darłówku Zachodnim to miejsce, w którym podczas II wojny światowej istniała stocznia statków żelbetonowych.
W stanie wojennym było tu jedno z miejsc internowania.
Z Darłówka wracamy do Darłowa, a następnie jedziemy około 5 kilometrów drogą nr 203, a następnie skręcamy w lewo, w drogę lokalną, która zaprowadzi nas do Jarosławca.
Jarosławiec jest osadą rybacką i rekreacyjno-wypoczynkowa położoną między miejscowościami Wicko Morskie i Darłowo, na zachód od jeziora Wicko.
Jarosławiec po raz pierwszy wzmiankowany był w 1459 r., był on wówczas częścią darłowskiej domeny książąt zachodniopomorskich. Z danych z 1648 r. wynika, że mieszkało w nim wówczas czterech kmieci, siedmiu zagrodników z rodzinami oraz siedemnastu parobków
Więcej
Miejscowość była pierwotnie rybacką osadą, której mieszkańcy trudnili się także zbieraniem bursztynu. Od XIX w. następował powolny rozwój funkcji turystycznych - już przed I wojną światową wypoczywali tu przedstawiciele niemieckich środowisk artystycznych. W latach 1920-1932 wakacje spędzał we wsi malarz ekspresjonistyczny Karl Schmidt-Rottluff. W 1945 r. miejscowość została włączona do Polski.
Miejscowość otaczają sosnowe lasy (m.in. sosna czarna). Wybrzeże stanowią kamieniste i piaszczyste plaże, przy dochodzących do 45 m klifach, ciągnących się przez około 2 km. Przeważa roślinność wydmowa (m.in. mikołajek nadmorski).
W Jarosławcu znajduje się latarnia morska z 1829 r. (przebudowana w 1902 r.) o wysokości 33,3 m. Jej światło można dostrzec z odległości 24 mil morskich. Pierwsze wzmianki o latarni pochodzą z 1818 roku, kiedy to pisano o konieczności jej budowy. Wieżę latarni zbudowano na planie koła, a przy jej wznoszeniu wykorzystano czerwoną i glazurowaną cegłę.
Niedaleko miejscowości znajdują się również jeziora takie jak: Kopań i Wicko. Jezioro Kopań jest dostępne dla turystów od strony miejscowości Wicie, trzeba jednak przejść ok. 6 km plażą. We wsi znajduje się kościół. W miejscowości można również skorzystać z rejsu łodzią z niewielkiego nabrzeża portowego.
5 lipca 2008 r. przy sanatorium Panorama Morska otwarto Aquapark o powierzchni lustra wody wynoszącej ok. 1500 m2. Kompleks znajduje się pod gołym niebem i czynny jest od maja do września. Składają się na niego trzy zbiorniki: basen ze sztuczna falą; basen rekreacyjny; basen wielofunkcyjny.
Basen ze sztuczną falą osiąga głębokość od 0 do 1,60 m, natomiast powierzchnia lustra wody wynosi ok. 770 m2. Basen z rwącą rzeką ma długość 55 m, a głębokość 1,25 m. W centrum kompleksu znajduje się basen wielofunkcyjny, którego głębokość opada od 1,20 do 1,35 m.
Z Jarosławca udajemy się do Ustki. Udamy się tam drogą lokalną objeżdżającą od południa jezioro Wicko. Do pokonania mamy około 30 kilometrów.
Ustka jest położona u ujścia rzeki Słupii do Morza Bałtyckiego. Jest miastem portowym, kąpieliskiem morskim oraz uzdrowiskiem.
Pierwsza informacja na temat tej miejscowości pochodzi z umowy słupskich radnych ze Święcami z 1337 roku: o istnieniu warowni w miejscu ujścia Słupi. Warownia w Ustce jest grodziskiem "quondam castrum", w umowie jest to miejsce określone jako:
...nec non totum et integrum portum Stolpesmunde dictum, penes aquam stolpensem tam ab una quam alia parte situm...
...jak również cały i niepodzielny port Ustka, położony po obu stronach rzeki Słupi...
Więcej
Od XIII wieku na tereny te napływali niemieccy kolonizatorzy. Liczba ludności coraz szybciej wzrasta. Kościół w Ustce, która już teraz ma inną nazwę - Stolpmünde, jest budowany z kościołem w Grabnie - w 1356. Zbudowany z drewna kościół pw. św. Mikołaja stał na podwyższeniu, prawdopodobnie w środku starego grodziska słowiańskiego. Był wykorzystywany jako znak nawigacyjny; dzienny i nocny.
Do portu w Ustce 2 listopada 1626 wkroczyły szwedzkie wojska, rozpoczęła się wojna trzydziestoletnia. Obroty portu spadły. Zmniejszyła się też liczba mieszkańców.
Dodatkowo do klęsk związanych z wojną w 1644 Ustkę strawił pożar; ocalało 15 domów i kościół. W 1648 traktat pokojowy i dodatkowe uzgodnienia w 1653 przyporządkowały wschodnią część Pomorza Zachodniego, a więc i Ustkę, pod zwierzchnictwo Brandenburgii.
W XVIII wieku nieliczne statki rozładowywane były na redzie. W 1794 Ustka liczyła około 700 mieszkańców. Nowa wojna wywołana przez Napoleona powoduje, że "Wielka Armia" zajmuje Pomorze Zachodnie na przełomie 1806/07. Port w Ustce był blokowany.
Budowa kolei (początek XX wieku) wąsko- i szerokotorowej dokonała przyspieszenia w rozwoju gospodarczym portu jak również całego regionu. Liczba ludności Ustki w 1818 wynosi 477 a w 1941 wynosiła 5051.
W 1888 został konsekrowany nowy kościół. Pierwsze, wcale niemałe inwestycje infrastruktury wypoczynkowej zostały podjęte przez gminę miejską w 1911 roku. Projekt wzorował się na łazienkach w Sopocie. W 1904 latarnia morska w Ustce emitowała światło białe przerywane. Dodatkowo od 1913 na wschodnim falochronie pracowała syrena przeciwmgłowa..
Od września 1939 i od czerwca 1941 obowiązywały na pewien czas obostrzenia dla cywilnego ruchu statków. Od 1942 była w niewielkim stopniu rozbudowywana stocznia. W Ustce do połowy 1944 było ok. 230 więźniów.
1944 roku dla Ustki w szczególności (ze względu na port, który dawał możliwość ucieczki przed frontem) rozpoczął się zgromadzeniem dużej liczby uchodźców. Panowała szczególnie ostra zima, brakowało kwater i żywności.
Żołnierze niemieccy skapitulowali po niewielkiej wymianie ognia z oddziałem Armii Czerwonej 9 marca 1945. Została w mieście utworzona komendantura, która utworzyła niemiecką, pomocniczą administrację z niemieckim burmistrzem. Zaczęli zjeżdżać się polscy osiedleńcy. Pierwsza polska władza, Zarząd Miejski, rozpoczął urzędowanie 11 maja 1945.
Od czerwca 1945 były uruchamiane: kolej, poczta, gazownia.
W Ustce warto zobaczyć Kościół pw. Najświętszego Zbawiciela, który wybudowany został w latach 1885-1888, w stylu neogotyckim, wzniesiony pierwotnie za wsią, na pustej wydmie.
Kościół ten jest drugą świątynią oddaną gminie dla dokonywania obrzędów i odbywania nabożeństw. Kościół został poświęcony w 1888 r. jako świątynia protestancka, do kościoła katolickiego włączona została po II wojnie światowej w 1945 r.
Pierwszy kościół w Ustce to świątynia pw. św. Jana Chrzciciela i św. Mikołaja. Wezwanie to nadano podczas konsekracji w 1365 r. Stał nad Słupią na niewielkim pagórku. Przyczyną jego zastąpienia była niewielka liczba miejsc siedzących (200 miejsc), niedostateczna dla rozrastającej się miejscowości. Poza zasadniczym, sakralnym znaczeniem kościółek ten stanowił też znak nawigacyjny dzienny (przez swoją niepowtarzalną bryłę) i nocny (światła w oknach kościoła). Przed rozebraniem kościoła (proces rozbiórki trwał od 20 III 1889) już od 1871 ustawiono w porcie maszt, na który wciągano wieczorem latarnię naftową z soczewką Fresnela.
Kamień węgielny pod nowy kościół wmurowano 18 maja 1885 roku. Odbyła się przy tej okazji uroczystość w obecności przełożonych kościelnych. Dokument który został wmurowany mówi o podjęciu budowy nowego kościoła św. Mikołaja w Ustce.
Budowę prowadził warsztat mistrza budowlanego Franza Draheima z Ustki. Organmistrz Völkner z Duninowa zbudował organy. Instrument jeszcze przed oficjalnym otwarciem został sprawdzony 19 01 1888r. przez organistę z kościoła NMP ze Słupska, organista Kutz uznał te organy za jeden z najlepszych instrumentów, które opuściły warsztat Völknera.
Kościół został zbudowany w stylu neogotyckim i mieściło się w nim 800 miejsc siedzących (co zupełnie dla Ustki wystarczało). Uroczystość konsekracji kościoła odbyła się 10 lipca 1888 roku. Wzięli też udział przyjezdni, z samych władz kościelnych duchowni protestanccy, Wilhelmini ze Szczecina, Pötter.
Uroczystości w nowym kościele rozpoczęły się biciem w dzwony i procesją ze starego kościoła. W tym czasie nauczyciel i młodzież szkolna śpiewali horał: "Lobe den Herrn". Nastąpiło następnie uroczyste otwarcie wrót kościoła. Regułę wyświęcenia poprowadził konsystorz Wilhelmi, liturgię i kazanie miał pastor Wildberg.
We wnętrzu świątyni na uwagę zasługują: protestanckie empory, krucyfiks z 1752 (przeniesiony ze starego kościóła pw. św. Mikołaja), witraż z wyobrażeniem Chrystusa ratującego św. Piotra z morskich fal (dzieło nowoczesne), organy z manufaktury Völknera w Duninowie, dwa XVII-wieczne obrazy - na pierwszym przedstawiono rodzinę Kalffów u stóp Chrystusowego Krzyża (ufundowany w intencji duszy syna tej rodziny, który zginął na morzu w 1674), drugi zaś przedstawia Ukrzyżowanie (ufundowany w 1652).
Dodatkowo w Ustce warto zobaczyć domki rybackie i kamieniczki z XIX/XX wieku, warownię w ujściu Słupi znana jako Zaułek Kapitański, Port Ustka - niewielką przystań (żeglarstwo) morską w ujściu rzeki Słupi, mającą charakter portu. Ów port morski posiada wszystkie rodzaje konstrukcji dla obsługi statków o niewielkich wymiarach.
Można także odwiedzić miejsce po kościele pw. św. Mikołaja stojącym w tym miejscu w latach 1356-1889, mały plac otoczony jest kamienicami, które niegdyś należały do kapitanów statków (stąd nazwa Kapitański Zaułek), w miejscu dawnego kościoła, który prawdopodobnie pełnił również funkcję latarni morskiej położono kamień młyński, rosną tu również stare lipy.
Latarnia morska w Ustce wybudowana została w 1892 z czerwonej cegły u nasady wschodniego falochronu, posiada ośmiokątną wieżę o wysokości 21,5 m, wysyła światło na odległość prawie 30km, zastąpiła światło latarni wciąganej od 1871 na maszt stacji pilotów.
Koniecznie trzeba przespacerować się promenadą nadmorską, której historia sięga 1875, kiedy założono tu park z alejami spacerowymi. W spacerach i śniadaniach na promenadzie lubował się książę Otto von Bismarck; obecnie ustecka promenada poddawana jest rewitalizacji.
Z Ustki drogą lokalną na wschód udajemy się do miejscowości Rowy. Do przejechania mamy około 22 kilometrów.
Rowy to nadmorska wieś letniskowa położona na zachód od jeziora Gardno. W miejscowości znajduje się mały port rybacki.
Pierwsze wzmianki o Rowach pochodzą z 1282 roku, a znaleziska archeologiczne dowodzą, że wieś była zamieszkana już w okresie prehistorycznym. Obecnie jest to miejscowość letniskowa położona wśród lasów sosnowych. W okolicy występują wybrzeża klifowe (na zachód od Rowów) i ruchome wydmy Słowińskiego Parku Narodowego, rozciągającego się na wschód od miejscowości. W Rowach znajduje się jedna z najpopularniejszych nad polskim wybrzeżem plaża naturystyczna.
Więcej
Jedynym zabytkiem jest neoromański kościół z XIX wieku. Pierwszą świątynię wybudowano na niewielkim wzgórzu. Była ona oddalona od obecnie istniejącej o kilkaset metrów. Z dokumentów wiadomo, że do 1799 roku wygłaszano tutaj kazania w języku słowińskim, którym posługiwali się okoliczni mieszkańcy. Przy kościele znajdował się cmentarz, na którym oprócz miejscowych chowano też i obcokrajowców, głównie Hiszpanów, Szwedów, Holendrów, Norwegów, Francuzów, a nawet Maurów. Byli to przeważnie rozbitkowie, których statki roztrzaskały się o klifowy brzeg w sąsiedniej Dębinie. Kościół został rozebrany w 1850 r. natomiast cmentarz istniał jeszcze do lat 50 - tych XX w. Obecnie teren starej świątyni i cmentarza porasta las. Obecny kościół zbudowano w stylu neoromańskim w latach 1844 - 1849. Materiałem użytym do jego budowy były ciosane głazy pochodzące z Kamiennej Wyspy na jeziorze Gardno.

(http://pl.wikipedia.org)
Przed nami najdłuższy odcinek naszej wyprawy. Żeby dostać się z Rowów do Łeby musimy przejechać ponad 70 kilometrów. Będziemy jechać drogami lokalnymi, co umożliwi nam podziwianie pięknej okolicy. Z rowów wyjeżdżamy drogą na południe i po około 10 kilometrach skręcamy w lewo, w drogę numer 213. Dojedziemy nią aż do miejscowości Wicko, w której skręcimy ponownie w lewo - kierując się już bezpośrednio drogą nr 214 do Łeby.
Położone przy ujściu rzeki Łeby miasteczko z XIII - wiecznym rodowodem od samego początku nie miało dobrych perspektyw. Najbardziej przeciwne były mu siły przyrody. Otwarte morze, atakujące południowy brzeg, uniemożliwiało zbudowanie portu. Rzeka raz po raz wylewała, przesuwając swoje koryto ku zachodowi i zagrażając istnieniu osady. Wrogiem mieszkańców był wędrujący piasek z wydm mierzei oddzielającej jezioro Łebsko od Bałtyku - zasypywał pola uprawne, ulice, pogrążał domy.
Więcej
Nie była łaskawa dla Łeby także historia. W momencie pierwszej lokacji na prawie polskim, Łeba należała zapewne do któregoś z przedstawicieli rodu Święców, który na przełomie XIII i XIV wieku umocnił się w tej części Pomorza. W 1309 roku Łebą jak i całym Pomorzem Gdańskim zawładnęli Krzyżacy, w czym Święcowie walnie im dopomogli. Tak jedni jak i drudzy upamiętnili się w herbie Łeby. Znajduje się w nim bowiem rybo-pies ( lub rybo-zwierz), który był godłem możnowładczego rodu, oraz krzyż - znak Zakonu szpitala NMP, a zarazem zakonnego państwa. Rybo-zwierz, pół gryfa i pół ryby, jest w heraldyce szlacheckiej identyczny z herbem Pobędz. Te elementy znalazły się w pieczęci miasta Lebemunde - Łebo ujścia, bo tak pierwotnie miasto było nazywane. Pieczęć została wykonana wkrótce po lokacji na prawie lubeckim, którą obdarzył Łebę w roku 1357 komtur gdański Wilhelm von Baldershaim. Używana przez całe wieki utrwaliła herb miasta, choć z czasem zupełnie utraciła aktualną wymowę.
Zwierzchnictwo Święców wygasło, być może już w momencie przyjścia Krzyżaków, ci zaś utracili władzę nad ujściem Łeby ostatecznie po wojnie trzynastoletniej. Później miasteczko dzieliło losy Ziemi Lęborskiej, która była lennem książąt zachodniopomorskich, a po śmierci Bogusława X na krótko trafiła pod bezpośrednie panowanie królów polskich, by w 1657 roku popaść w niewolę Brandenburgii i następnie pruskich jej spadkobierców.
W codziennym życiu wielu pokoleń mieszkańców Łeby, na pierwsze miejsce wysuwały się zmagania z nieprzyjazną naturą. Kroniki notują ogromne powodzie w latach 1396, 1441, 1467,1497. 11 stycznia 1558 roku potężny sztorm na Bałtyku spowodował powódź, która wyrządziła tak wielkie zniszczenia, iż mieszkańcy zdecydowali się zbudować nowe miasto w miejscu odległym o ok.2 km na południowy wschód od poprzedniego. W 1570 roku następny atak morza zmusił ostatnich mieszkańców do przeniesienia się do nowej Łeby, a opuszczone sadyby wkrótce całkowicie pochłonął piasek wydmowy. W 1590 roku zburzono kościół św. Mikołaja, który stał w centrum średniowiecznego miasteczka, zachował się jedynie fragment muru tej budowli.
Ale i później, pomimo oddalenia, współżycie z morzem było trudne. W końcu XVIII wieku powstał plan zbudowania dużego portu na jeziorze Łebsko, w tym celu przekopano kanał przez mierzeję. Okazało się to przedsięwzięciem na owe czasy nierealnym, albowiem 4 marca 1799 fale morskie całkowicie zniweczyły pracę, rozniosły zgromadzone zapasy drewna, wyrzuciły na ląd statki. Łebianie byli zmuszeni zaniechać budowy. Dopiero w drugiej połowie ub. wieku wybudowano mały port morski, służący głównie rybakom, uregulowano też brzegi rzeki. Po uzyskaniu połączenia drogowego i kolejowego z Lęborkiem, Łeba zaczęła pełnić rolę letniska i kurortu.
Atrakcje i zabytki Łeby są następujące: barokowy kościół z 1683 roku z wieżą szachulcową z XVIII w., pozostałości murów gotyckiego kościoła św. Mikołaja z XIV w. (w Starej Łebie, na zachodnim brzegu rzeki Łeby), wydmy ruchome na Rąbce (Słowiński Park Narodowy).
Na zachód od Łeby, na Nizinie Gardnieńsko-Łebskiej, wokół jezior Łebsko, Gardno i Dołgie, znajduje się utworzony w 1967 r. Słowiński Park Narodowy, zwany początkowo także Parkiem Kaszubskim. Jego powierzchnia wynosi 18 tys. ha, jednak dyrekcja parku czyni starania, by obszar ten znacznie powiększyć. Jest to bowiem jeden z najcenniejszych obiektów przyrodniczych w Polsce, czego świadectwem jest umieszczenie go w 1977 r. na liście Światowych Rezerwatów Biosfery. Największą atrakcją parku są ruchome wydmy, które przemieszczają się do 10 m rocznie, zasypując las porastający Mierzeję Łebską. Największe ruchome wydmy to Łącka Góra, leżąca w miejscu dawnej osady Łączka oraz tzw. Góry Sowie koło Kluk i Smołdzina.
Do słynnych ruchomych wydm docieramy w miejscowości Rąbka, gdzie należy pozostawić samochód, a w dalsza drogę trzeba wybrać się pieszo lub rowerem (przy parkingu jest wypożyczalnia). Dla osób z bardziej zasobnym portfelem w sezonie są przygotowane dodatkowe ofert: transport bryczką konna lub napędzanym elektrycznie melexem. Tuż przed bramą otwierającą drogę na wydmy znajduje się niezwykle interesujący obiekt zbudowany 70 lat temu przez niemieckie wojsko - dziś Muzeum Wyrzutni Rakiet w Rąbce. Na jego terenie znajdują się bunkry i pozostałości wyrzutni rakiet Rheintochter i Rheinbote, które dały początek budowie słynnych rakiet V1 i V2. Niemcy testowali w Rąbce swą tajną broń przez kilka lat, a ich najlepsze egzemplarze zdołały dolecieć do duńskiej wyspy Bornholm. Kilku zapalonych wielbicieli historii zgromadziło tu liczne eksponaty z okresu II wojny światowej, m.in. pozostałości rakiet.
Droga od bramy do pierwszych wydm wynosi ok. 800 m. Tu docieramy do Łąckiej Góry, która robi wrażenie na najbardziej wytrwałych piechurach, bo wspięcie się na jej grzbiet po grząskim piachu wymaga nie lada kondycji. Najłatwiej można ja sforsować od strony morza. Wyprawa jest tym trudniejsza, gdy wieje wiatr wzniecający tumany piachu. Tę "pustynną burzę" wykorzystywali Niemcy podczas przygotowań do II wojny światowej, ćwicząc tu swe odziały sławnego Africa Corps. Dla własnego bezpieczeństwa i z powodu rygorystycznych przepisów chroniących przyrodę nie należy schodzić z wytyczonych przez SPN i dobrze oznakowanych szlaków (pilnują strażnicy parku). Zniszczenie roślinności porastającej wydmy mogłoby bowiem spowodować przyspieszenie erozji tego terenu. Wędrujące piaski zasypały już kilka osad i wsi, miedzy innymi Starą Łebę, Łączki, Chustę i Boleniec. Droga, biegnąca niegdyś wzdłuż brzegu całego jeziora Łebsko, po której był wytyczony szlak czerwony w kierunku Rowów, jest już niemal całkiem zasypana.
Po otrzepaniu się z piachu wracamy na trasę naszej wycieczki. Przed nami ostatni etap - droga do Żarnowca. Do pokonania mamy około 50 kilometrów. Miłośnicy latarni morskich mogą na chwilę zatrzymać się w Osetniku, na niektórych mapach nazywanym Stilo. Z Łeby wyjeżdżamy na południe drogą nr 214, w miejscowości Wicko skręcamy w lewo, w drogę nr 213, która doprowadzi nas prosto do Żarnowca. Po drodze, po prawej stronie będziemy mieć piękny widok na Jezioro Żarnowieckie.
Żarnowiec to wieś kaszubska w pobliżu Jeziora Żarnowieckiego, w otulinie Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. W jej pobliżu znajduje się elektrownia szczytowo-pompowa. Na miejscu dawnej pobliskiej wsi Kartoszyno prowadzono do roku 1990 budowę pierwszej w Polsce elektrowni jądrowej.
Początki osadnictwa w rejonie Żarnowca sięgają ok. 700 lat p.n.e. i związane są z ludnością kultury łużyckiej oraz wschodniopomorskiej. W VII-X w. na Górze Zamkowej, w pobliżu Jeziora Żarnowieckiego, znajdował się gród. W XIII w. powstała osada kaszubska, wzmiankowana w dokumentach jako Sarnkow, Sarnowitz, Sarnowicz lub Czarnowicz.
Więcej
Od ok. 1215 roku Żarnowiec należał do opactwa Cystersów w Oliwie, które założyło tu żeński klasztor cysterek. Klasztor żarnowiecki wraz z należącymi do niego posiadłościami został oficjalnie zatwierdzony 1279 roku przez księcia pomorskiego Mestwina II, który nadał mu także specjalne przywileje sądownicze i ekonomiczne.
W XIV w. Żarnowiec po zdobyciu Pomorza Gdańskiego wszedł w skład państwa krzyżackiego i został włączony do komturstwa gdańskiego. W 1433 roku został najechany przez wojska husyckie. Podczas wojny trzynastoletniej 1454-1466 pod Żarnowcem wojska polskie dowodzone przez Piotra Dunina stoczyły w 1462 zwycięską bitwę z Krzyżakami, w której zginął ich dowódca - F. Raveneck. Po wojnie Żarnowiec na mocy pokoju toruńskiego 1466 wszedł w skład Prus Królewskich.
W 1590 został przejęty przez benedyktynki (z nadania biskupa kujawskiego Hieronima Rozdrażewskiego) z Chełmna. W 1617 powstało opactwo benedyktynek, które prowadziło ożywioną działalność gospodarczą, zajmowało się szkolnictwem, było prężnym ośrodkiem polskości. Klasztor w Żarnowcu był jednym z głównych ośrodków hafciarstwa kaszubskiego. Od 1772 w zaborze pruskim, 1834 nastąpiła kasacja opactwa. Od 1919 roku Żarnowiec stał się osadą graniczną znajdującą się po stronie polskiej. W 1946 powróciły benedyktynki repatriowane z Wilna.
W Żarnowcu jest kilka zabytków i innych atrakcji wartych zobaczenia. Jest to między innymi późnogotycki kościół Zwiastowania Pana (XIV-XV, XVII w., remontowany w XIX i XX w.) z bogatym skarbcem, w którym znajduje się cenny zespół haftów liturgicznych (XVII-XVIII w.), liczne rzeźby, przedmioty liturgiczne i rękopisy (XV, XVII, XVIII w.), klasztor (XIV-XV w.), tzw. opactwo - Dom Kamienny (1409), z pozostałościami muru klasztornego (XVI w.), XIX-wieczny dwór oraz rezerwat florystyczny Zielone, o powierzchni 16 ha, utworzony 1983 roku.
Kościół Zwiastowania Pana w Żarnowcu jest gotycki z wyposażeniem barokowym. Parafia powstała w początkach XII wieku. Kościół do 1589 roku należała do Cystersów, a później do sióstr Benedyktynek - duszpasterzowali księża diecezjalni. Po kasacie klasztoru w 1834 r. parafia należała do diecezji.
Założenie kościelno - klasztorne w Żarnowcu jest dziełem Cystersów (XIII i XIV w.), a zabytkowe wyposażenie w większości podarowały siostry Benedyktynki (XVII i XVIII w.)
Dziś parafia troszczy się o kościół, cmentarz, plebanię i część pozaklauzurową krużganków, zaś reszta obiektów jest własnością sióstr.
Zespół kościoła, krużganków i klasztoru tworzący jednolitą całość stylową, został wzniesiony na przestrzeni XIII/XIV wieku. Od północy przylegają do niego gotyckie krużganki. Żarnowieckie założenie kościelno-klasztorne jest dziś jedynym na Pomorzu, które ocalało w zasadniczej części.
Południowo-wschodnia część krużganków, która należy do Parafii Zwiastowania Pana w Żarnowcu była mocno zniszczona: odpadające tynki, nieszczelne okna, zniszczona cegła w murach i filarach, a nade wszystko wszechobecna wilgoć oraz zagrzybienie ścian.
Prace renowacyjne rozpoczęto w roku 2005. W latach 2007 i 2008 z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego dotacja na prowadzenie prac renowacyjnych wynosiła: w wysokości 40.000 zł i 25.000 zł. Jesienią 2008 roku prace konserwatorsko-renowacyjne zostały zakończone, a krużganki pełnią już nie tylko funkcje sakralne, lecz także kulturalno-edukacyjne.
powrót