Tym razem zapraszamy Państwa na spacer po Szczecinie. To piękne miasto, w którym w trakcie kilkukilometrowej wycieczki można odwiedzić kilka epok – od średniowiecza do czasów współczesnych.

Szczecin (niem. i szw. Stettin, łac. Sedinum lub Stetinum) jest jednym z najstarszych i największych miast w Polsce.

Więcej

(fot.wikipedia "Muzeum Morskie") Najciekawsze architektonicznie obiekty w Szczecinie można znaleźć na Wałach Chrobrego. Gmachy, które postawiono tu po 1901, nawiązują do baroku, północnoniemieckiego manieryzmu, a także – jak np. Muzeum Morskie i Teatr Współczesny – do secesji i modernizmu. Zabudowę Wałów uzupełniają tarasy widokowe ze schodami, a także fontanna i rzeźby nawiązujące do kultury starożytnego Egiptu czy Rzymu, wykonane przez mistrzów niemieckich.

Centrum Szczecina charakteryzuje się wielkimi rondami i ulicami, wzdłuż których stoją kilkukondygnacyjne, eklektyczne kamienice. Ten gwiaździsty układ urbanistyczny porównywany jest często do najsłynniejszej realizacji tego typu w Europie – Paryża. Większa część Śródmieścia zbudowana została na układzie gwiaździstym z placami w formie rond oraz szerokimi alejami obsadzonymi drzewami. Trasy komunikacji tramwajowej w zdecydowanej większości przebiegają wydzielonymi pasami bądź środkiem alei.

Charakterystycznym elementem szczecińskich ulic są żeliwne pompy z drugiej połowy XIX w. Wyprodukowano je w miejscowej firmie F. Poepckego. Spełniały rolę zapasowego źródła wody dla mieszkańców miasta. Okazały się bardzo przydatne w okresie II wojny światowej oraz w pierwszych latach po wojnie, kiedy to sieć wodociągowa nie była w pełni sprawna. Do dnia dzisiejszego przetrwało ok. 30 pomp (z 70). Pompy są bogato zdobione (kanelowana kolumna, herby miasta, korona na szczycie), a wylew wody następuje ze stylizowanej paszczy smoka.

Trasę spaceru rozpoczynamy od gmachu Poczty, który budowany był według projektów architektów Szwetla, Endella, Huckego i innych od 1872 roku do I wojny światowej. Górne partie elewacji zakończone są tympanonami z naszczytnikami i końskimi łbami (łby końskie są atrybutem poczty). Na uwagę zasługuje hol z przeszklonym dachem - warto zajrzeć do środka i przy okazji wysłać kartkę do przyjaciół.

Po przeciwnej stronie skrzyżowania ulicy Dworcowej i Świętego Ducha znajdują się koszary, których klasycystyczny budynek został zbudowany w 1818 roku. Obecnie znajduje się tu siedziba TU Warta.

Tuż za koszarami, przy ulicy Świętego Ducha, można obejrzeć jedyne zachowane fragmenty kamiennego, średniowiecznego muru obronnego miasta.

Po prawej stronie ulicy Świętego Ducha znajduje się kościół p.w. Św. Jana Ewangelisty. Jest to trójnawowy, gotycki kościół przyklasztorny, wzniesiony przez franciszkanów na początku XIV wieku. W 1527 roku kościół przejęli protestanci, którzy w budynkach po klasztornych prowadzili przytułek dla ubogich i szpital do 1957 roku. Wtedy został oddany pod opiekę, Pallotynom, którzy zaczęli odbudowę i przywracanie jego gotyckiego charakteru. Warto zwrócić uwagę na fragmenty piętnastowiecznych malowideł na ścianach i filarze oraz barokowe organy z II połowy XVIII wieku.

Przecinamy ulicę Kardynała Stefana Wyszyńskiego, po prawej mijamy Most Długi. Pierwszy z istniejących w tym miejscu mostów zbudowany został już w 1299 roku. Obecną konstrukcję oddano do użytku w 1959 roku (do roku 2001 most posiadał mechanizm zwodzony).

Idziemy wzdłuż nabrzeża ulicą Wielką Odrzańską, która doprowadzi nas do Rynku Nowego i Ratusza Staromiejskiego. Wybudowaną w XIII wieku drewnianą siedzibę rajców zastąpiono ceglaną w XV wieku. Po zniszczeniach wojennych ratusz został odbudowany w stylu gotyckim z zachowaniem elementów barokowych na południowej ścianie budowli.

Obecnie w ratuszu mieści się Muzeum Miasta Szczecina, prezentujące dzieje miasta od wczesnego średniowiecza do współczesności. Muzeum otwarte jest od wtorku do piątku w godzinach 10.00-18.00; w soboty i niedziele natomiast w godzinach 10.00-16.00 Bilety: normalny 10 zł, ulgowy 5 zł.

Z Rynku udajemy się do widocznego opodal Zamku Książąt Pomorskich. Był on siedzibą arystokracji z pomorskiej dynastii Gryfitów, która blisko 500 lat władała tymi ziemiami.

Miejsce, na którym wznosi się zamek i pobliski teren to najstarsza część Szczecina. Badania archeologiczne wykazały, ze około 2500 lat temu wybudowały tu gród plemiona kultury łużyckiej. Później w tym samym miejscu wznieśli gród Pomorzanie.

Więcej

W czasie II wojny światowej Niemcy na więzach zamku postawili działa przeciwlotnicze, toteż został on silnie zniszczony łącznie z portem i Starym Miastem. Z chwilą przybycia władz polskich rozpoczęły się prace zabezpieczające. W dzisiejszym Zamku Książąt Pomorskich znajdują się siedziby kilku ważnych instytucji, takich jak: Centrum Kultury o nazwie Zamek Książąt Pomorskich, Opery i Operetki a także Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego.

Od 1965 roku istnieje tu Teatr Krypta, którego zespół stanowią aktorzy szczecińskich teatrów. Teatr mieści się w dawnej gotyckiej krypcie książęcej, co nadaje mu specyficznego klimatu, lecz ogranicza repertuar do tzw. małych form teatralnych. W skrzydłach północnym i południowym znajdują się sale wystawowe o łącznej powierzchni 1600 m2, w których każdego roku prezentowanych jest około 40 wystaw sztuki dawnej i współczesnej. Jest to także jedno z niewielu miejsc w Polsce, w których można zobaczyć oryginalne sarkofagi książęce z XVII w.: Bogusława XIII, Filipa II, Anny Marii, Franciszka I, Ulryka I i Bogusława XIV.
Zwiedzanie muzeum: od wtorku do niedzieli w godzinach 10.00-18.00. W zależności od rodzaju wystawy bilet normalny w cenie 4-6 zł, ulgowe 3-4 zł. Należy zarezerwować około godziny.

Opuszczamy zamek i kierujemy się do ulicy Panieńskiej (położonej pomiędzy murami zamku a nabrzeżem). Dojdziemy nią do Baszty Panieńskiej, zwanej także Basztą Siedmiu Płaszczy, która jest pozostałością średniowiecznych murów obronnych otaczających Stare Miasto do pierwszej połowy XVIII w., kiedy to pełniła funkcje obronne i więzienne.

(fot.wikipedia "Jasne Błonia") Mijamy szeroką arterię – Trasę Zamkową – i kontynuujemy spacer Wałami Chrobrego.

Wały Chrobrego stanowią dziś reprezentacyjną część miasta. Z wyniosłego tarasu odrzańskiego roztacza się rozległa panorama na dolinę odrzańską aż po widniejące na wschodzie Góry Bukowe. Powstały na miejscu fortu Leopolda w latach 1902-1921 z inicjatywy nadburmistrza Szczecina Hermana Hackena. Na usypanym wale (19 m nad poziomem Odry) wybudowano taras długości 500 metrów, na którym postawiono dwa pawilony - po obu stronach szerokich schodów prowadzących nad Odrę. Na niewielkim skwerku stoi rzeźba kamienna dłuta Manzla, przedstawiająca walkę Herkulesa z Centaurem. Oprócz tego na Wałach zlokalizowane są: Wyższa Szkoła Morska, Muzeum Narodowe, Teatr "Współczesny" oraz Urząd Wojewódzki.

Budynek Akademii Morskiej (Wały Chrobrego 1/2) został oficjalnie otwarty w 1905 roku. Zaprojektowany w stylu neobarokowym z elementami neoklasycystycznymi, przeznaczony był dla Krajowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przylegająca budowla w stylu północnoniemieckiego manieryzmu została wzniesiona w latach 1914-1921 dla Naczelnej Dyrekcji Ceł. Od 1962 roku oba gmachy użytkuje Akademia Morska.

Następnie mijamy Muzeum Morskie. Jego siedzibę otwarto w 1913 roku, wybudowaną wg projektu Wilhelma Meyera-Schwartau w stylistyce nawiązującej do wczesnego modernizmu i secesji. Na fasadzie znajduje się  m.in. piramida Cheopsa, Akropol, katedra w Kolonii i Bazylika św. Piotra w Rzymie. Na południowej ścianie muzeum znajdują się postacie kobiece symbolizujące malarstwo, grafikę i rzeźbę.

Obecnie w gmachu mieści się Muzeum Morskie oraz Teatr Współczesny. Muzeum otwarte jest od wtorku do soboty w godzinach 10.00-18.00, oraz w niedziele w godzinach 10.00-16.00. Bilet normalny 10 zł, ulgowy 5 zł.

Okazały budynek na końcu Wałów Chrobrego to Urząd Wojewódzki - pięcioskrzydłowa budowla z dwoma dziedzińcami została wybudowana w latach 1906 - 1911 dla Rejencji Szczecińskiej i instytucji morskich. Do budynku prowadzi obszerne wejście poprzedzone kolumnowym portykiem. We wnętrzu uwagę zwraca okazała klatka schodowa wyłożona marmurem.

Skręcamy w ulicę Szczerbcową (biegnącą przed budynkiem Urzędu, prostopadłą do Wałów Chrobrego) i dochodzimy do placu Mickiewicza, na którym możemy podziwiać jego pomnik.

Pomnik Adama Mickiewicza, autorstwa Sławomira Lewińskiego, odsłonięty został w 1960 roku z okazji tysiąclecia państwa polskiego. Do czasu wybuchu II Wojny światowej w tym samym miejscu stał, wykonany z brązu, pomnik cesarza Fryderyka III.

Jeśli zbliża się pora, kiedy mamy ochotę na kawę, opuszczamy plac Mickiewicza w kierunku zachodnim, spacerkiem przez park, do widocznego z daleka zespołu biurowo-użytkowego PAZIM, oddano do użytku w roku 1992. Na wysokości 80 m znajduje się tu kawiarnia, będąca wspaniałym punktem widokowym.

Po kawie i słodkim conieco wracamy na trasę zwiedzania. Ulicą Roosvelta dochodzimy do ulicy Jana Matejki, skręcamy w nią w prawo. Doprowadzi nas ona do Bramy Królewskiej.

Brama (pl. Hołdu Pruskiego) powstała w latach 1725-28 wg projektu Gerharda Corneliusa von Wallrave. Nad przejazdem umieszczono tarczę z pruskim orłem, otoczoną łańcuchem Orderu Czarnego Orła i zwieńczoną królewską koroną. Brama przyozdobiona jest pięknie rzeźbionymi elementami oręża: zbrojami, tarczami oraz sztandarami - jest to nawiązanie do rzymskiej tradycji pochodów triumfalnych i wieszania zdobycznej broni na bramach podbitych miast. Należy do rzadkich zabytków architektury baroku.

Za Bramą skręcamy w lewo i idziemy kawałek wzdłuż Trasy Zamkowej. Dojdziemy w ten sposób do Kościoła pod wezwaniem Piotra i Pawła.

Więcej

(fot.wikipedia "Pompa uliczna") Przecinamy Trasę Zamkową, po prawej stronie mijamy maszt z parowca s/s „Kapitan K. Maciejewicz” z 1929 roku ustawiony tutaj w 1990 roku.

Wchodzimy w ulicę Farną. Prostopadle do niej ciągną się rzędy domków – to Domki Profesorskie, od XIV wieku mieszkają tu wykładowcy Kolegium Mariackiego.

Przy ulicy Farnej 1 znajduje się  Dom Katarzyny II. W 1729 roku urodziła się tutaj księżniczka Zofia Augusta, żona księcia holsztyńskiego Piotra Ulryka, późniejszego cara Piotra III. Po objęciu przez księcia rządów dokonała zamachu stanu i sama zasiadła na tronie Rosji, jako caryca Katarzyna II.

Idziemy dalej tą samą ulicą, która teraz nazywa się Sołtysią, i dochodzimy do Bazyliki Archikatedralnej.

Katedra zbudowana została poza obwarowaniami grodu w 1187 roku. W XIII i XIV wieku wzniesiono dwie masywne wieże, a wokół ambitu utworzono wieniec kaplic. Świątynia była wielokrotnie przebudowywana. W 1944 roku podczas nalotów alianckich została poważnie zniszczona. Odbudowę w stylu gotyckim zaczęto w 1972 roku wraz z powołaniem diecezję szczecińsko-kamieńskiej. W 1983 roku papież Jan Paweł II podniósł katedrę do godności bazyliki, a w 1987 roku odwiedził ją osobiście.

Wnętrze katedry jest skromne, lecz unikatowe. Na szczególną uwagę zasługuje między innymi tryptyk z Ciećmierza z XIV wieku, Pieta z Lubniewic z XV wieku, barokowe płyty nagrobne, chrzcielnica i liczne epitafia. Pod ołtarzem umieszczono relikwiarz ze szczątkami św. Ottona. We wschodniej ścianie bazyliki znajduje się największy na Pomorzu Zachodnim witraż (87 m. kw.) przedstawiający Matkę Kościoła z Dzieciątkiem, Ducha Świętego i postacie związane z dziejami Kościoła na ziemiach szczecińskich. Na ścianach, filarach i w kaplicach można oglądać liczne tablice pamiątkowe. W 1995 roku w krypcie Gryfitów umieszczono szczątki książąt, przeniesione z sarkofagów wystawianych w muzeum na Zamku Książąt Pomorskich.

Przed kościołem znajduje się dzwon "Wielki" z 1682 roku. Przy prezbiterium katedry, od strony południowo - wschodniej, znajduje się zrekonstruowany z powojennych zniszczeń gotycki budynek wikarówki. Jak w większości kościołów, w katedrze panuje niesamowity klimat powagi i tajemniczości.

Ukośnie po prawej stronie od frontu Bazyliki, na placu Orła Białego, stoi barokowy pomnik z XVIII wieku, przedstawiający rzymską boginię urodzaju i wiosny Florę.

Sam plac Orła Białego to jedno z najpiękniejszych wnętrz urbanistycznych tak dawnego jak i dzisiejszego Szczecina. Plac ten, od średniowiecza do II wojny światowej zwany był Rynkiem Końskim (Rossmarkt). Od początku XIV wieku wraz z sąsiednim Rynkiem Węglowym, stanowił centrum handlowe tworzącego się tutaj Nowego Miasta.

Więcej

(fot.wikipedia "Plac Orła Białego") Obok fontanny możemy podziwiać  Pałac Grumbkowa, zwany też Pałacem Pod Globusem, wzniesiono w stylu barokowym na początku XVIII w. W tympanonie umieszczono herb z gryfem pomorskim, a pod nim głowę kobiety. Całość otoczono motywami roślinnymi, symbolami żeglarskimi i lekarskimi. Wierzchołek tympanonu ozdobiono globusem opartym na dwóch lwach. Obecnie jest to siedziba szkół medycznych.

Opuszczamy plac Orła Białego i udajemy się na dalszy spacer ulicą Staromłyńską. Na rogu z ulicą Koński Kierat możemy obejrzeć Pałac Klasycystyczny (zwany pałacem Bartza lub Velthusena). Budynek wybudowany został w latach 1778-1787. Wystrój elewacji jest najdoskonalszym w Szczecinie przykładem architektury przełomu baroku i klasycyzmu.
Dziś mieści się w nim Zespołu Szkół Muzycznych im. Feliksa Nowowiejskiego.

Idziemy dalej ulicą Staromłyńską, po lewej stronie mamy Pałac Sejmu Stanów. Pałac (Staromłyńska 27) wybudowano w latach 1726-1727. Po II wojnie światowej budynek przejęło Muzeum Pomorza Zachodniego - obecnie Muzeum Narodowe, w którym eksponowane są m.in. zbiory malarstwa i plastyki średniowiecznej, genealogia książąt pomorskich, klejnoty i szaty książęce wydobyte z sarkofagów książęcych odnalezionych po wojnie i obecnie eksponowanych w muzeum Zamku Książąt Pomorskich.

Muzeum jest otwarte od wtorku do piątku w godzinach 10.00 – 18.00, oraz w soboty i niedziele w godzinach 10.00 – 16.00. Bilety w cenach: 6 zł normalny, 3 zł ulgowy. W czwartki wstęp wolny.

Teraz skręcamy dwa razy w lewo, w aleję Niepodległości. Idziemy nią aż do ulicy Bogurodzicy, w którą skręcamy. Doprowadzi nas do Kościoła pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela.

Neogotycki kościół to budowla halowa, trójnawowa wsparta na bogato profilowanych filarach. Wewnątrz znajduje się tablica poświęcona niemieckim duchownym katolickim, którzy zostali zamordowani przez hitlerowców. Obok wejścia stoi statua Prymasa Stefana Kardynała Wyszyńskiego.

Tuż obok znajduje się kompleks szpitalny zbudowany w latach 1893-94 dla Instytutu Położniczego.

Wychodzimy na ulicę Świętego Wojciecha. Jeśli potrzebujemy chwili odpoczynku, możemy zatrzymać się w park Generała Władysława Andersa.

Park założono na miejscu dawnego cmentarza garnizonowego. Do dziś pozostał tu tylko głaz narzutowy z tablicą poświęconą pamięci żołnierzy francuskich - jeńców wojny francusko-pruskiej (1870-71).

Idziemy ulicą Świętego Wojciecha w kierunku południowym i dochodzimy do Placu Zwycięstwa. Po prawej stronie mijamy Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa

Kościół został zbudowany w latach 1913-19, jest w całości jest konstrukcją żelbetonową. Od chwili ukończenia prac w 1919 roku do 1945 roku był protestanckim kościołem garnizonowym. Jest budowlą trójnawową, na planie prostokąta, z półkolistym prezbiterium.

Na środku Placu Zwycięstwa stoi Kościół Garnizonowy pod wezwaniem św. Wojciecha. Neogotycki kościół z elementami neoromańskimi, z wieżą o wysokości 65,5 m, zbudowano w latach 1906-1909. We wnętrzu warto zwrócić uwagę na kamienny ołtarz i ambonę, obraz patrona świątyni św. Wojciecha, urny z prochami i ziemią z pól bitewnych Cedyni, Kołobrzegu, Podgajów i Siekierek.

Z Placu Zwycięstwa ruszamy w kierunku wschodnim i dochodzimy do Bramy Portowej.

Brama Portowa początkowo nazywana Brandenburską, później Berlińską, została zbudowana w latach 1724-1740 w miejscu wcześniejszej Bramy Nowej. Nad przejazdem widnieją dmące w trąby uosobienia Sławy otaczające tarczę herbową Fryderyka Wilhelma I.

Za bramą skręcamy w prawo, w ulicę Niepodległości, a następnie w lewo, w ulicę Dworcową. Doprowadzi nas ona do Nowego Ratusza.

Czerwony Ratusz  budowany był w latach 1875 -1879, z przeznaczeniem na siedzibę władz miasta. Tutaj swoje urzędy sprawowali dwaj ważni dla historii miasta burmistrzowie, Herman Haken (1878-1907) i Friedrich Ackermann (1907-1931). Ozdobiony balkonami, strzelistymi wieżyczkami, wieżami i herbem miasta należy do najładniejszych przykładów neogotyku w Szczecinie.

Stąd już tylko krok dzieli nas od miejsca, w którym rozpoczeliśmy zwiedzanie.

Jeśli lubimy nieco ekstremalne przeżycia, to od 2010 roku Szczecin dysponuje nową atrakcją turystyczną – balonem na ciepłe powietrze. Gdy tylko sprzyja pogoda to balon stoi wieczorami na polanie w Parku Kasprowicza, obok pomnika Czynu Polaków (3 Orły). Balon unosi się na uwięzi, tzn. jest przyczepiony do ziemi 4 linami. Jest to jedyna taka atrakcja w północno-zachodniej części Polski. Balonem tym wykonuje się również loty swobodne. Więcej informacji na ten temat znajduje się na stronie www.flyhigh.szczecin.pl.

powrót