Dzisiejszy Czorsztyn na zachodnim krańcu Pienin Właściwych to przede wszystkim rozbudowane w ostatnich latach osiedle letniskowe zwane Nadzamczem, powstałe około 1925 r. Jeszcze kilkanaście lat temu centrum Czorsztyna leżało poniżej, nad brzegiem Dunajca. Tereny te zostały jednak zalane przez wody sztucznego jeziora spiętrzonego czorsztyńską zaporą.

Zamek | ok. 45 min
Sięgająca XIV w. historia wsi od początku była związana z zamkiem. Jeszcze niedawno jego okazałe ruiny, wznoszące się na skalistym wzgórzu, dominowały dumnie nad okolicą. Dziś, gdy wskutek śmiałej ingerencji człowieka w naturę krajobraz uległ przekształceniu, pozostałości zamku ledwo wystają ponad poziom Jeziora Czorsztyńskiego. Odrestaurowane i zabezpieczone ruiny udostępniono turystom.

Zamek czorsztyński, pierwotnie zwany Wronin, został wzniesiony na przełomie XIII i XIV w. dla zakonu klarysek, ale już w 1348 r. widniał w dokumentach jako zamek królewski. Wyboru miejsca pod budowę nie dokonano przypadkowo, ponieważ właśnie w tym miejscu była potrzebna warownia graniczna i stacja celna na szlaku handlowym Buda-Kraków, wiodącym doliną Dunajca (rzeka przez lata wyznaczała granicę z Węgrami). Na co dzień zamek był siedzibą starostwa, często jednak zaglądali tu królowie - czy to przy okazji polowań, inspekcji granicznego garnizonu czy wreszcie spotkań dyplomatycznych. W czorsztyńskiej twierdzy gościli m.in. Kazimierz Wielki, św. Jadwiga, Władysław Jagiełło i Władysław Warneńczyk, żegnający się tu z matką przed tragiczną wyprawą.

Urząd starosty dzierżył m.in. w XVII w. Jan Baranowski, za czasów którego zamek przeżywał ponowny rozkwit. Wtedy też miał miejsce epizod związany z kontrowersyjną postacią Kostki Napierskiego, który wzniecił na Podhalu powstanie i w 1651 r. na pewien czas zajął warownię, gdzie został pojmany. Około 1795 r. zamek spłonął w pożarze i po tym wydarzeniu już nigdy nie podźwignął się z ruiny. W 1811 r. pieczę nad nim przejął rząd austriacki, jednak kilka lat później sprzedano posiadłość rodzinie Drohojowskich, z inicjatywy której w 1921 r. w okolicach ruin utworzono prywatny rezerwat przyrody. Prace konserwatorskie i badania archeologiczne rozpoczęto już pod koniec XIX w., ale gruntowna renowacja jest prowadzona dopiero od 1992 r.

Z tarasu zamkowego rozpościera się wspaniały widok na jezioro, zaporę i zamek niedzicki, stojący na przeciwległym brzegu, już na Spiszu. Świetnie widać stąd Pieniny Spiskie, część Podhala, a przy dobrej pogodzie również Tatry. Można wędrować po zakamarkach murów i bram, by w końcu zejść do odrestaurowanych pomieszczeń, w których urządzono ekspozycję przedstawiającą dzieje zamku i historię budowy czorsztyńskiej zapory.

Aby dotrzeć do zamku, należy z drogi Krośnica-Sromowce skręcić w prawo (przy tablicy "Gmina Czorsztyn wita", przed przystankiem PKS) i przez centrum Czorsztyna Nadzamcza, podążając za zielonymi znakami, dojechać do parkingu na zachodnich obrzeżach wsi (w pobliżu pawilon Pienińskiego Parku Narodowego i bar; w sezonie górale sprzedają tu owczy ser). Stąd już tylko kilkaset metrów do zamku - pieszo drogą przez las. Zwiedzanie ruin V-IX codz. 9.00-18.00, X-IV wt.-nd. 10.00-15.00. Zamek jest zamknięty 1 I, 1 XI, 25 i 26 XII oraz w Wielkanoc; bilet 4/2 zł.

Tę potoczną nazwę nosi wielka inwestycja hydroenergetyczna doprowadzona do końca w 1997 r., po blisko 20 latach budowy. Jej głównym elementem jest sztuczny zbiornik wodny Czorsztyn-Niedzica, powstały w wyniku spiętrzenia wód Dunajca zaporą ziemno-betonową. Zapora ma 400 m długości i 52 m wysokości; powierzchnia zalewu wynosi 1200 ha, a jego długość i maksymalna szerokość odpowiednio 12,5 i 1,7 km. Przy zaporze zbudowano elektrownię wodną, której moc osiąga 93 MW.

Wokół czorsztyńskiego zbiornika, jeszcze przed rozpoczęciem budowy, narosło wiele kontrowersji. Zwolennicy inwestycji wytaczali argumenty za (regulacja kapryśnego Dunajca, likwidacja niebezpieczeństwa powodzi, źródło taniej energii elektrycznej dla okolicy), przeciwnicy nie chcieli się pogodzić z negatywnymi skutkami przedsięwzięcia, takimi jak nieodwracalna dewastacja przyrody i krajobrazu pienińskiego, zalanie części wsi, zagrożenie dla okolicznych zabytków itp. A jednak projekt zrealizowano. Zapora i zbiornik sprawdziły się dosłownie dzień po oficjalnym otwarciu - w czasie powodzi w lipcu 1997 r. ochroniły dolinę Dunajca aż po jego ujście do Wisły przed zalaniem falą powodziową. Przyszłość zbiornika zależy w dużej mierze od uruchomienia oczyszczalni ścieków dla wszystkich wsi nad zalewem i od właściwego zagospodarowania otoczenia.

W góralskiej chacie na polanie gazduje baca, zawsze wesoły i chętny do pogawędki. Wokół pasą się owce, krowy, konie, a na turystów czeka świeża żętyca i wędzony owczy ser, czyli oscypek. 80-hektarowe gospodarstwo na polanie ma atest Ekolandu - powstające tu produkty nie zawierają konserwantów ani śladów nawozów sztucznych. Z Majerza roztaczają się bajeczne panoramy jeziora, Pienin Spiskich i Tatr w tle.

Po drodze do bacówki mija się pawilon Pienińskiego Parku Narodowego. Można w nim obejrzeć wystawę dotyczącą pasterstwa i łąk pienińskich (z uwagi na pobliską polanę Majerz), model bacówki, etapy wyrobu serów oraz makietę Pienin Centralnych z 1934 r., w skali 1:50 000.

Wracając z zamku do drogi Krośnica-Sromowce, należy skręcić w prawo przed barem
Pod Smrekami. Właściwy kierunek pokazuje drogowskaz. Droga prowadzi do pawilonu PPN (ok. 3 min), przy którym utworzono ogródek z pienińską roślinnością. Stąd szlak niebieski prowadzi do polany Majerz - dojście zajmuje ok. 5 min. Bacówka jest czynna V-X. W godzinach południowych w bacówce może nie być nikogo - baca i juhasi są zajęci pracą.

To bardzo atrakcyjny, wspaniały widokowo odcinek szosy łączącej główną drogę Nowy Targ-Szczawnica z pienińskimi wioskami nad Dunajcem, poniżej zapory. Za skrzyżowaniem do Czorsztyna i po przecięciu głównego grzbietu Pienin droga obniża się, wyprowadza z lasu i widokowym połogim zboczem schodzi w szeroką dolinę Dunajca. Warto zatrzymać się w dogodnym miejscu na poboczu i w spokoju obejrzeć piękną panoramę. Z lewej strony widać ostre wapienne turnie i strome zalesione stoki centralnej części Pienin z charakterystycznymi kształtami najwyższego szczytu Trzech Koron (982 m n.p.m.), ostrego stożka Nowej Góry i zalesionej kopuły Macelowej Góry tuż nad nurtem Dunajca. W dole widnieją zabudowania wsi Sromowce Wyżne, a na przeciwległym brzegu, już po słowackiej stronie rozciąga się Spiska Stara Wieś (Spi�ká Stará Ves) w otoczeniu wzgórz należących do słowackiej części Pienin. W tle ciągnie się pasmo Magury Spiskiej. Z prawej strony widok obejmuje zamek niedzicki, koronę zapory i polską część Spiszu, z pasmem Żaru, Kuraszowskim Wierchem w oddali i Tatrami na horyzoncie.

Miejscowość letniskowa poniżej zapory, na polskim brzegu Dunajca. Jej historia sięga początku XIV w., ale nie zachowały się tu szczególnej wartości zabytki. Pośród ciasnej zabudowy stoi kilka starych góralskich zagród, a XIX-wieczny kościół kryje ołtarz pochodzący z kaplicy zamku czorsztyńskiego. We wsi można czasem spotkać mieszkańców w tradycyjnych strojach górali pienińskich.

Z zachodniego krańca wsi przez groblę prowadzi most na prawy, spiski brzeg Dunajca, powyżej miejsca, gdzie granica polsko-słowacka schodzi z gór do rzeki. Ze skrzyżowania za mostem można pojechać w lewo do pobliskiego przejścia granicznego Łysa nad Dunajcem, skąd dojeżdża się do słowackich miejscowości Spiska Stara Wieś, Czerwony Klasztor i Leśnica. Droga odchodząca w prawo doprowadza do widocznego na lewo od zapory zamku niedzickiego (opis zamku w rozdziale o Podhalu i Spiszu). Naprzeciwko mostu, po spiskiej stronie Dunajca, rozbudowuje się ośrodek narciarski Polana Sosny.

Jest to bez wątpienia największa atrakcja turystyczna nie tylko Pienin, ale i południowej Polski. Wąskie drewniane czółna, łączone po pięć w tratwy i kierowane przez góralskich flisaków, od stu kilkudziesięciu lat spływają z turystami przełomowym odcinkiem Dunajca, przez środek najbardziej malowniczej części Pienin. Przełom pieniński od polskiej strony jest dostępny tylko dzięki spływowi (wzdłuż zakoli Dunajca nie prowadzi żadna droga ani nawet ścieżynka), jest to więc jedyny sposób na wyprawę do serca Pienin. Trasa spływu rozpoczyna się na przystani w Sromowcach Wyżnych Kątach u stóp Macelowej Góry, dalej mija Sromowce Niżne, Czerwony Klasztor (po słowackiej stronie), a następnie prowadzi przełomowym wąskim wąwozem o stromych zalesionych bądź skalistych stokach. Spieniona rzeka ostro zakręca wokół zboczy Facimiecha (z lewej), Holicy (z prawej) i Sokolicy (znów z lewej), by opuścić przełom nieopodal dolnej części Szczawnicy, gdzie jest przystań końcowa. Trasa spływu ma długość 15 km, różnica poziomów wynosi 36 m, a spływ zależnie od stanu wody trwa od 2 do 3 godz. Szczegółowy opis trasy wydaje się raczej drugorzędny wobec niezrównanych wrażeń, jakich dostarcza samo spływanie. Flisacy z reguły objaśniają ważniejsze fragmenty trasy, racząc turystów legendami i zabawnymi zagadkami.

Kasy biletowe, restauracja, kioski z pamiątkami i ekspozycja Pienińskiego Parku Narodowego (codz. IV-X z wyj. Bożego Ciała) mieszczą się przy przystani w Kątach.
Kasa spływu: V-VIII 8.30-17.00, IX 8.30-16.00, X 9.00-15.00. Organizatorem jest Polskie Stowarzyszenie Flisaków Pienińskich, tel. 0182629721, fax 0182629793 (pod tym nr. udziela się informacji o cenach, rezerwuje bilety itp.), www.flisacy.com.pl. Czas spływu zależy od wyboru przystani końcowej (Krościenko n. Dunajcem lub Szczawnica) i od stanu wód rzeki.

Przy przystani można zostawić samochód na płatnym parkingu (10 zł), do którego za dodatkową opłatą wraca się autobusem z flisakami lub mikrobusem z przystani końcowej w Szczawnicy lub Krościenku. Czas trwania spływu: do Szczawnicy - 2 godz. 15 min (18 km), do Krościenka - 2 godz. 45 min (23 km). Ceny łącznie z opłatą za wstęp do Pienińskiego Parku Narodowego (dorośli/dzieci): do Szczawnicy 39 zł/19,50 zł, do Krościenka 48 zł/24 zł.

Wieś przy początku przełomu Dunajca, u stóp Trzech Koron, to świetny punkt wypadowy dla wycieczek w centralną część Pienin (grupa Trzech Koron).
Początki miejscowości datuje się na XIV w., ale przez lata była to zapomniana góralska wioska, zagubiona w sercu Pienin. Dopiero pod koniec XIX w., kiedy odkryto turystyczne walory górskich okolic, nastąpił jej rozwój. Ludzi zmęczonych życiem miejskim przyciągają tu modne ostatnio gospodarstwa agroturystyczne oraz okazałe schronisko PTTK Trzy Korony u wylotu Wąwozu Szopczańskiego (zwane również Schroniskiem Śląskim). Stare góralskie zagrody, gwara i ludowe stroje przywołują atmosferę dawnych czasów.

Ten stary, drewniany, otoczony lipami kościółek góralski pochodzi prawdopodobnie z XVIII w. Wyróżnia się zrębową konstrukcją i słupową wieżą z pozorną izbicą. Od 1988 r. kościół nie służy wiernym (nabożeństwa odbywają się w nowej świątyni).

Kościół stoi w pobliżu nowej świątyni, w górnej części wsi. Można obejrzeć go tylko z zewnątrz.

Trasa prowadzi żółtym szlakiem, a pod koniec, na sam wierzchołek - niebieskim. Doskonałym punktem wypadowym do wejścia na najwyższy wierzchołek Pienin Właściwych jest Schronisko Śląskie ponad Sromowcami Niżnymi.

Od schroniska żółty szlak prowadzi najpierw po dosyć płaskim terenie przez malowniczą łąkę, zbliżając się do wylotu Wąwozu Szopczańskiego. Później dolina zwęża się, wchodząc między zalesiony masyw Trzech Koron po prawej a stoki Podskalniej Góry po lewej stronie. Ścieżka prowadzi dnem wąwozu, mijając strome ściany i fantazyjnie ukształtowane bloki skalne. Dalej trzeba pokonać ostre serpentyny w cienistym lesie, nim podejście w końcu wyrówna się i osiągnie południowy skraj polany Wyrobek. Po prawej stronie, na tle północno-zachodnich zboczy Trzech Koron, wystaje ponad las charakterystyczna skała o nazwie bardzo pasującej do kształtu - Kopa Siana. Ze środka polany szlak wyprowadza na przełęcz Szopka (780 m n.p.m.) w głównym grzbiecie Pienin (nazwaną też przez XIX-wiecznych turystów Chwała Bogu). Stąd pozostaje jeszcze 45 min marszu niebieskim szlakiem do platformy widokowej na najwyższej ze skał w koronie - Okrąglicy (982 m n.p.m.). Na końcowym odcinku szlaku czasem bywa ślisko, ale ścieżka jest zabezpieczona.

Przy dobrej pogodzie widok z platformy szczytowej zapiera dech w piersi. W dole pod przepaścią widać dolinę Dunajca, a za nią spory kawałek Słowacji oraz Spisz, Podhale, Gorce i Tatry w oddali.

Po powrocie do miejsca postojowego pod wierzchołkiem, niebieskim szlakiem - prowadzącym na wschód przez zalesiony grzbiet - schodzi się na przełęcz Niedźwiadki, a następnie na uroczą polanę Kosarzyska. Od jej krańca w prawo w dół odchodzi szlak zielony, który sprowadza do wylotu Wąwozu Szopczańskiego.

Przed wejściem na szlak zielony warto podejść kawałek niebieskim szlakiem przez las, by po minięciu kulminacji Ostrego Wierchu dojść na Zamkową Górę (ok. 1/2 godz.), gdzie zachowały się pozostałości zamku pienińskiego z XIII w. Ruiny prezentują się dosyć skromnie, ale puszczając wodze wyobraźni, można tu poczuć powiew historii czy legendy.

Po powrocie na skraj polany Kosarzyska skręca się w lewo w dół i zielonym szlakiem dochodzi na polankę Ligarki, a następnie, skręcając znowu w prawo, dociera się na południowy stok Trzech Koron. Wygodna ścieżka sprowadza teraz łagodnie jodłowym lasem - mijając polankę Wyżni Łazek - aż do podnóża masywu, gdzie u wylotu Wąwozu Szopczańskiego zamyka się pętla i za znakami żółtymi można wkrótce wrócić do Schroniska Śląskiego.

Przy wejściu na szlak znajduje się płatny parking, bar, a dalej pawilon wystawowy PPN (informacja, publikacje turystyczne, toalety).
W pogodne weekendy czy letnie dni, jak również w maju, kiedy Pieniny są odwiedzane przez wycieczki szkolne, może się tu tworzyć kolejka, jednak zdecydowanie mniejsza niż dawniej, z racji wybudowania nowej, większej platformy widokowej (pracownicy PPN kierują ruchem i pobierają opłaty).

Miejscowość leży w kotlinie na styku trzech grup górskich: Pienin, Gorców i Beskidu Sądeckiego - jest więc doskonałym punktem wypadowym dla górskich wycieczek. Ale Krościenko to przede wszystkim pienińska osada - tutaj ma siedzibę dyrekcja i Muzeum Pienińskiego Parku Narodowego (ciekawa ekspozycja przyrodnicza), stąd tłumy turystów wyruszają na Trzy Korony czy Sokolicę, tu, i to nie tylko od święta, można spotkać górali w niebieskich pienińskich serdakach. Miejscowość ożywia się zwłaszcza w sezonie letnim - na urokliwym ryneczku, na naddunajeckich ścieżkach spacerowych, w knajpkach i cukierniach jest wówczas tłoczno i gwarno.

Krościenko ma status uzdrowiska. W dzielnicy Zawodzie, pod stokami Beskidu Sądeckiego (za mostem w lewo) biją źródła wód mineralnych.

Miejscowość żyje z turystów, na których czekają kwatery prywatne i pensjonaty. Daleko poza Krościenko sięga sława restauracji U Walusia i restauracji Przełom - tu zwykle raczyli się flisacy po zakończeniu spływu. Kuszą liczne bary, piwiarnie, cukiernie.

Dzieje miasteczka, które z racji swego położenia było istotnym punktem na prastarym trakcie królewskim, a później ważnym ośrodkiem turystycznym, sięgają XIV w. Spośród zabytków wyróżniają się stare drewniane domy w południowej pierzei rynku oraz murowany kościół.

Najstarsza część budowli - prezbiterium - pochodzi z XIV w. W 1546 r. powstała nawa. W późniejszych czasach kościół poddawano licznym przeróbkom, w związku z czym cechy stylu gotyckiego nie są już tak wyraziste.

Kościół z zewnątrz wygląda może niepozornie, ale warto zajrzeć do środka, gdzie wyraźnie daje się odczuć atmosfera zamierzchłej przeszłości. Współtworzą ją cenne polichromie, których najstarsze fragmenty powstały w XIV w., i malowidła Jakuba Koraba z Nowego Targu, przedstawiające m.in. postacie świętych patronów flisaków i pasterzy (1589). Warto zwrócić uwagę na kamienną chrzcielnicę z orłem polskim z 1493 r. - przypuszczalnie dar króla Jana Olbrachta - oraz na barokowy ołtarz.

Wielu osobom Krościenko nad Dunajcem kojarzy się nie tylko z Trzema Koronami i Dunajcem, ale także z Ruchem Światło-Życie - miasto jest bowiem jego głównym ośrodkiem. W podziemiach nowego kościoła pw. Chrystusa Dobrego Pasterza znajduje się grób ks. Franciszka Blachnickiego, twórcy ruchu.

W budynku dyrekcji Pienińskiego Parku Narodowego, w drodze z centrum na Trzy Korony, można wstąpić do budynku dyrekcji Pienińskiego Parku Narodowego i obejrzeć wystawę poświęconą Pieninom (m.in. makiety i dioramy).

Wystawa przyrodnicza w siedzibie dyrekcji Pienińskiego Parku Narodowego, ul. Jagiellońska 107B, tel. 0182625601, 0182625602, 15 IV-31 X pn.-pt. 8.00-16.00, sb. i nd. 9.00-17.00, 1 XI-14 IV wt.-sb. 8.00-16.00, 1 I, 1 XI, 25 i 26 II oraz Wielkanoc zamkn., wstęp 2 zł.

Z Krościenka na Trzy Korony Jedna z najpopularniejszych tras górskich w Pieninach i kolejny po trasie ze Sromowiec wariant wejścia na najwyższy szczyt Pienin Właściwych. Wybierając go, można widokowym szlakiem wejść na Trzy Korony, a w drodze powrotnej zatrzymać się na chwilę przy ruinach Zameczku Pienińskiego. Z centrum Krościenka szlak żółty prowadzi najpierw ul. Jagiellońską w kierunku zachodnim. Wkrótce skręca w lewo w ul. Trzech Koron, mija ciekawą kapliczkę św. Rocha z XVIII w. (upamiętniającą morową zarazę) i pnie się dalej w górę. Uliczka przechodzi w kamienistą drogę, mija metalowy krzyż i ponad zagajnikami dociera na odkryty stok z narciarskim wyciągiem orczykowym. Szlak wznosi się dalej grzbietem, by po około 1/2 godz. od Krościenka doprowadzić do tablicy informacyjnej Pienińskiego Parku Narodowego i odgałęzienia szlaku zielonego, odbijającego w stronę Sokolicy. Szlak żółty prowadzi dalej przez malowniczą polanę Wymiarki i na podmokłej łące przecina źródłowy nurt Pienińskiego Potoku (ławeczki do odpoczynku). Ta łagodna strużka opada w lewo, w dziką i niedostępną dolinę (rezerwat ścisły). Następna polanka nosi nazwę Limierczyki; odchodzi z niej niebieski szlak na Górę Zamkową. W końcu przez zagajniki dociera się na rozległą polanę Wyrobek, skąd już niedaleko do przełęczy Szopka. Z tego miejsca można dojść na szczyt Trzech Koron i do ruin Zamku Pienińskiego (szlakiem niebieskim, według opisu wycieczki ze Sromowiec Niżnych). Prowadzący z Góry Zamkowej szlak najpierw obniża się, biegnąc przez las i obchodząc łukiem źródłowy wąwóz Hulińskiego Potoku, a następnie wznosi się lekko na wspomnianą już polanę Limierczyki. Stąd żółtym szlakiem można wrócić do Krościenka. Wycieczka zajmuje około 4 godz.

Miasto rozciąga się w dole malowniczej doliny uchodzącego do Dunajca potoku Grajcarek, rozdzielającej Małe Pieniny i Beskid Sądecki. Dolna część Szczawnicy, u ujścia potoku, leży w pobliżu końca pienińskiego przełomu. Tutaj też kończy się trasa spływu. Miejscowość - punkt wypadowy dla wycieczek górskich - słynie z łagodnego klimatu, jednak największą sławę zawdzięcza leczniczym wodom mineralnym.

Właściwości szczawnickich źródeł były już podobno znane w XVI w. Wprawdzie lekarze kierowali tu pacjentów od około 1790 r., jednak rozkwit uzdrowiska nastąpił w połowie XIX w. Stało się to za sprawą właścicieli Szczawnicy - rodziny Szalay - którzy zagospodarowali istniejące źródła, wykonali nowe odwierty, wybudowali łazienki i inne obiekty uzdrowiskowe oraz założyli park zdrojowy (dziś tylko zaniedbane altany przypominają o jego niegdysiejszej świetności). Powstały wtedy liczne pensjonaty, wille, później sanatoria, w modnym wówczas, a wywodzącym się z krajów alpejskich stylu uzdrowiskowym. To wszystko sprawiło, że Szczawnica stała się popularna nie tylko w Galicji. Do wód ściągała śmietanka towarzyska, przedstawiciele świata literatury i sztuki. Czasy świetności skończyły się, gdy na przełomie wieków odkryto Krynicę. Szczawnica (przy braku połączenia kolejowego) zaczęła podupadać. Jej sytuacja poprawiła się dopiero w latach 30. XX w.; obecnie można chyba miejscowość określić jako kwitnące uzdrowisko.

W Szczawnicy nie ma cennych zabytków, ale warto przyjrzeć się starej zabudowie. W dolnej części zachowały się na przykład XIX-wieczne domy, na których zamiast numerów umieszczano godła, zastępujące numerację ulic (malował je około 1840 r. Józef Szalay). Równie interesująco prezentują się powstałe w okresie rozwoju uzdrowiska stare wille i pensjonaty, których styl nawiązuje do alpejskich kurortów.

Wszystkie ważniejsze obiekty w Szczawnicy koncentrują się wzdłuż trzech jej głównych ulic: Głównej, biegnącej od Dunajca w górę, jej przedłużenia - Szlaya i ul. Zdrojowej. Na turystów i wczasowiczów czekają domy wczasowe, sanatoria i pensjonaty, kwatery prywatne oraz restauracje (w tym z dansingami), knajpki, kawiarnie itp. Przyjeżdżając tu w sezonie, zwłaszcza podczas weekendu, trzeba być przygotowanym na długie poszukiwanie wolnego miejsca do zaparkowania.

Dolna stacja znajduje się nad Grajcarkiem, niedaleko dworca PKS. Ruchowi turystycznemu w okolicy wyciągu niemal całkowicie podporządkowana jest część Szczawnicy bezpośrednio nad Dunajcem - od ujścia Grajcarka do granicy państwowej. Urządzono tu duży parking, jest restauracja, kramy, sklepiki, bufety. Na pobliskiej przystani flisackiej kończy się trasa spływu Dunajcem.

Zimą 2006 r. po kilku miesiącach prac oddano do użytku wyremontowaną kolej krzesełkową. Dwuosobowe krzesełka zastąpiono 4-osobowymi, którymi w 3 minuty można wyjechać na szczyt, skąd otwiera się fantastyczna panorama Pienin z Trzema Koronami i Sokolicą oraz Tatr Słowackich z wyraźnie widoczną Łomnicą. Po przeciwnej stronie można podziwiać okalające Szczawnicę od północy pasmo Radziejowej. Od kwietnia do listopada w pogodne dni w pobliżu górnej stacji kolejki na stoku Szafranówki działa zjeżdżalnia grawitacyjna - wielka atrakcja dla dzieci. Zimą okoliczne stoki przejmują we władanie narciarze.

Kolej krzesełkowa na Palenicę, ul. Główna 7, tel. /fax 0182622199, www.pkl.pl; codz. I-III 9.00-20.00, IV 9.00-17.30, V-VIII 9.00-19.30, IX, X 9.00-17.30, XI 9.00-16.30, XII 9.00-15.30/20.00 (w zależności od tego, czy jest śnieg), w obie strony 10 zł, w jedną stronę 6 zł.

Na placu Dietla w górnej części Szczawnicy, powyżej restauracji Halka, zwraca uwagę zabytkowa drewniana architektura uzdrowiskowa. Drewniane domy zwracają uwagę kuracjuszy i turystów delektujących się wodami mineralnymi z tutejszej pijalni.

Przy placu Dietla ma siedzibę ze wszech miar godne uwagi Muzeum Pienińskie, prezentujące etnografię regionu, narzędzia pracy i zabawki. Zachwyca drewniany rowerek, jakże różny od dzisiejszych bmx-ów. Wystawę uzupełnia ekspozycja historyczna.

Muzeum Pienińskie, pl. Dietla 7, tel. 0182622258; wt.-nd. 10.00-13.00 i 14.00-16.00.

Za przystanią droga dochodzi do otwartego w 1996 r. przejścia granicznego przeznaczonego dla turystycznego ruchu pieszego, rowerowego i narciarskiego (czynne do zmroku). Dzięki temu, przebywając w Szczawnicy, można przejść wzdłuż przełomu pienińskiego po słowackiej stronie tzw. drogą pienińską lub wyskoczyć na pyszne tanie słowackie piwo do pobliskiej Leśnicy. Ze względu na turystyczny charakter przejścia, przenoszenie najmniejszych nawet ilości alkoholu jest zabronione. Warto wzdłuż zakoli Dunajca dojść aż do Czerwonego Klasztoru (Červený Klá�or; ok. 6 km), by zwiedzić pochodzący z XIV w. zespół klasztorny z muzeum zielarstwa i pamiątkami po latającym mnichu - bracie Cyprianie. Atrakcyjności przydają wycieczce piękne widoki na Trzy Korony i Sromowce Niżne u ich podnóży.

Wycieczkę można odbyć pieszo lub na rowerze.
Dojście ze Szczawnicy do Czerwonego Klasztoru zajmuje ok. 2 godz. 15 min (w jedną stronę). Klasztor: V-IX 9.00-17.00, X-IV 10.00-16.00 z wyj. nd. i pn.

Ten niezbyt wysoki (747 m n.p.m.), ale bardzo ostry szczyt kończy ponad przełomem Dunajca tzw. grań Pieninek, dzięki czemu jest doskonałym punktem widokowym.

Aby dotrzeć na Sokolicę ze Szczawnicy, trzeba przepłynąć promem na lewy brzeg Dunajca, do podnóża Hukowej Skały.
Wejście na wierzchołek Sokolicy jest płatne; opłatę pobierają pracownicy PPN. Jeśli ktoś tego samego dnia wchodzi na Sokolicę i na Trzy Korony, płaci tylko raz.

Po przybiciu do brzegu trzeba skierować się na szlak niebieski łączący wierzchołki najbardziej atrakcyjnych pienińskich szczytów. Początkowo wiedzie wzdłuż rzeki, po czym skręca w prawo w las koło grubej jodły, nieopodal Hukowej Skały. Stromo wijąca się ścieżka osiąga malowniczą Polanę Sosnów i prowadzi dalej licznymi zakosami na grań Sokolicy. Idąc w prawo trawersami zalesionego zbocza, dociera się na szczyt. W lewo odchodzi ślepa odnoga szlaku, wyprowadzająca na ubezpieczony barierką wierzchołek (miejsca tu niewiele, więc barierka jak najbardziej potrzebna).

Wspaniały widok roztaczający się ze szczytu utwierdza w przekonaniu, że warto było podjąć trudy wędrówki. Wrócić można tą samą drogą do Szczawnicy lub - dla urozmaicenia - zejść niebieskim szlakiem na północ, na Przełęcz Sosnów, a z niej szlakiem zielonym nad Dunajec i drogą wzdłuż rzeki dojść do Krościenka (zejście - ponad 1 godz.).

Tę niedużą wieś, 3 km za Szczawnicą w górze doliny Grajcarka, do końca lat 40. XX w. zamieszkiwali Łemkowie (ludność pochodzenia wołosko-ruskiego, którą tu, w dolinie Grajcarka, nazywano Rusinami Szlachtowskimi). Szlachtowa była najdalej na zachód położoną miejscowością na terenie Polski zamieszkaną przez Łemków. Dziś pozostała po nich stara zabudowa wsi z XIX-wieczną cerkwią (Łemków wysiedlono w 1947 r.).

Niezwykle piękna murowana świątynia przypomina średniowieczny kościół bizantyński i wyglądem nieco odbiega od cerkwi łemkowskich z Beskidu Sądeckiego - zamiast cebulastych bani budowlę wieńczą trzy smukłe kopuły na bębnach. Wewnątrz zachował się ikonostas. Obecnie świątynia jest wykorzystywana jako kościół rzymskokatolicki. O klucz trzeba prosić na plebanii obok cerkwi.

W dolnej części wsi, przy drodze odbiegającej w lewo od szosy do Jaworek.

Nieco poniżej Szlachtowej do Grajcarka uchodzi Palkowski Potok, wypływający spod grzbietu pasma Małych Pienin. W jego górnej części na stokach Jarmuty zachowały się pozostałości po dawnych sztolniach górniczych. W XVIII w. szukano tu cennych kruszców, a także eksploatowano skromne złoża ołowiu i siarki. W sztolni zachowały się resztki drewnianej obudowy. Aby tam trafić, trzeba pójść w górę dolinki, a następnie w prawo nikłą ścieżką do góry (nieliczne na dziko wymalowane strzałki).

Sztolnię można zwiedzić, lecz należy zachować daleko idącą ostrożność (szyb!), zabrać latarkę i liczyć się z możliwością ubrudzenia i zamoczenia. To atrakcja nie dla dzieci, lecz raczej dla pasjonatów.

Objęty rezerwatem spory wąwóz jest chyba największą atrakcją Małych Pienin. Tworzy go głęboko wcięta w skalne zbocze dolinka potoku Kamionka, uchodzącego do Grajcarka tuż przed wsią Jaworki. Jej skalista część, w przekroju przypominająca literę V, ma około 800 m długości. Pionowe skalne ściany i turnie o fantazyjnych kształtach osiągają nawet 120 m wysokości. W górnej części dno potoku jest usiane głazami i blokami tzw. wapienia bulastego, a przy górnym końcu wąwozu uwagę przykuwa zespół skał zerodowanych w poziome warstwy, zwany Kamiennymi Księgami.

Dnem wąwozu Homole prowadzi zielony szlak. Można nim odbyć spacer do Kamiennych Ksiąg i wrócić tą samą drogą lub pójść dalej do góry na najwyższy szczyt Małych Pienin - Wysoką (1052 m n.p.m.), która dominuje jako kopa skalna porośnięta świerkowym lasem ponad połogimi halami (wspaniałe widoki!). Szczyt należy do rezerwatu krajobrazowego "Wysokie Skałki" (z Jaworek około 2 godz.), zajmującego 13,87 ha.

Przy parkingu początek mają trasy rowerowe: na Durbaszkę (3 km, znaki czerwone) oraz do Obidzy (10 km, znaki zielone); ta ostatnia zalicza się już do Beskidu Sądeckiego.

Z Wysokiej można wrócić do centrum Jaworek nieoznakowaną, ale wyraźną i niezwykle widokową drogą grzbietową ponad wschodnimi ścianami wąwozu Homole. Wtedy cała wycieczka na Wysoką i z powrotem zajmie ok. 3 godz.

Nieco poniżej wylotu wąwozu jest spory parking (płatny), bar i restauracja. Z tego miejsca można również dojść w ok. 1 godz. wijącą się po bezleśnym zboczu drogą (w sezonie czynne szałasy i koszary z owcami) do dużego schroniska harcerskiego pod Durbaszką, urządzonego w dawnej bacówce, tzw. wzorcowej.

Ta niewielka, zagubiona wśród połogich grzbietów górskich wieś połemkowska leży w górnej części doliny Grajcarka, u zbiegu tworzących go potoków Biała i Czarna Woda. Można ją wykorzystać jako dobry punkt wypadowy do wycieczek na Wysoką, do wąwozu Homole, do rezerwatu "Biała Woda", a także w sąsiednie Pasmo Radziejowej w Beskidzie Sądeckim.

Wybudowana w 1798 r., łączy kanony architektury cerkiewnej ze wschodniej Europy z tradycją budowlaną polskich górali. We wnętrzu prezbiterium, jak nakazuje obrządek wschodni, jest oddzielone od nawy pięknym ikonostasem.

Cerkiew stoi na wzgórzu nad wsią, po północnej stronie Grajcarka, na lewo od drogi do wsi (kilkadziesiąt metrów za parkingiem należy skręcić w lewo, przejść przez rozklekotany mostek na potoku, a następnie wspiąć się wąską dróżką wiodącą do małego cmentarza przy cerkwi). O klucz można pytać w zagrodach w najbliższym otoczeniu cerkwi (nie zawsze jednak udaje się go wyprosić). Obecnie świątynia funkcjonuje jako filialny kościół rzymskokatolicki.

Jaworki w ostatnim czasie zasłynęły z doskonałych warunków do uprawiania górskiej turystyki jeździeckiej. Znajdująca się tu mała stadnina oferuje noclegi i jazdę konną.

Za Jaworkami, zdawałoby się, nie ma już nic, tymczasem warto podejść kawałek od centrum wsi i obejrzeć grupę malowniczych tzw. Białowodzkich Skał wapiennych, pomiędzy którymi potok tworzy krótki, ale urokliwy przełom o nazwie Międzyskały. Najokazalsza, 80-metrowa turnia nosi nazwę Smolegowej Skały. W górnej części północnej ściany odkryto kolonię roślinności reliktowej, która przetrwała w tym miejscu od czasów zlodowaceń (m.in. dębik ośmiopłatkowy). Powyżej przełomu szumi niewysoki urokliwy wodospad. Po lewej stronie na łące widnieje niezbyt duża, lecz ważna z geologicznego punktu widzenia, tkwiąca pośród wapieni wychodnia bazaltu (skała pochodzenia wulkanicznego wśród skał osadowych).

Rezerwat przyrody "Biała Woda" w dolince o tej samej nazwie, zaczyna się ok. 2 km za Jaworkami. Można tu dojść w pół godziny z centrum wsi - dróżką na wschód w górę potoku, kierując się za znakami żółtego szlaku turystycznego.

• Wyczerpujące informacje na temat Czorsztyna i okolic znajdują się na stronach www.czorsztyn.pl (gmina Czorsztyn) i www.czorsztyn.com.pl (Biuro Obsługi Turystycznej Czorsztyn). Warto pamiętać o tym, że Urząd Gminy Czorsztyn ma siedzibę w Maniowach.

• Punkt informacji turystycznej, Gminne Centrum Kultury, Rynek 32, tel. 018 262 3304. Najważniejsze źródła informacji o Krościenku to strony www.kroscienko.pl (Urząd Gminy) i www.kroscienko.nowy.targ.pl.

• BORT Oddziału Pienińskiego PTTK, ul. Główna 1, tel. 018 262 2332, tel. /fax 018 262 2295; kompetentna informacja o regionie, sprzedaż przewodników i map turystycznych, noclegi, wycieczki, przewodnicy. Obszerne informacje o Szczawnicy, także turystyczne (m.in. noclegi i gastronomia) znajdują się na oficjalnej stronie miasta www.szczawnica.pl.

• Zajazd Pod Smrekami, ul. Pienińska, tel. 0182650695, 018 265 0247; www.podsmrekami.pieniny.net; codz. 10.00-22.00; po drodze do pawilonu Pienińskiego Parku Narodowego i bacówki na polanie Majerz, powyżej Gościńca Pod Smrekami; duży wybór smaczych dań.

• Bacówka, Sczawnica Jaworki 14A, tel. 018 262 2192; codz. 10.00-22.00. Nowy lokal zbudowany na miejscu rozebranej filmowej Karczmy Bacówka z lat 70. Wystrój warto zauważyć, bo wyróżnia się w powodzi gastronomicznego pseudofolku - to coś jakby nowoczesna góralszczyzna, bez silenia się na oryginalność typu nieoheblowane stoły.
• Szałas Homole (9.00-19.00) i bar Chata Homole (10.00-18.00); restauracje na parkingu przy wąwozie Homole; dania regionalne i fast food; po wędrówce do Kamiennych Ksiąg (ponad godzina tam i z powrotem) jedni wolą kwaśnicę, inni hamburgera.
• Pod Wiązem, kiosk gastronomiczny poniżej parkingu przy rezerwacie Biała Woda; podstawowe szybkie dania barowe; kawałek dalej w stronę wsi bez trudu można zauważyć szyldy reklamujące domowe obiady i świeże pstrągi.

• Przełom, Jagiellońska 35, tel. 0182623137; codz. 7.00-22.00. Podróż w czasie: wystrój - klasyczne lata 70./80. (łza niedowierzania w oku się kręci); dużo, smacznie i tanio.
• U Walusia, ul. Jagiellońska, tel. 0182623095, www.walus.pl;
• od 9.00 do ostatniego gościa; regionalna restauracja z bardzo dużym wyborem potraw; po prawej stronie przy wjeździe do miasta od strony Nowego Targu, kuchnia polska i regionalna, porcje dla dzieci, letni ogródek, duży parking. Obok u konkurencji świeże pstrągi (łowisko).

• Biały Domek, ul. Trzech Koron 32, tel. 0182628059; codz. 10.00-22.00; restauracja w pobliżu początku szlaku na Trzy Korony; smaczne pierogi flisackie (z bryndzą); niedrogo.
• Bar na parkingu na końcu drogi (przy zakazie wjazdu, w pobliżu początku szlaku na Trzy Korony); smaczne pstrągi.

• Restauracja na przystani flisackiej, tel. 0182629889; czynna jeszcze kilka godzin po zamknięciu kas; duży wybór dań; ceny umiarkowane.

• Alt, ul. Główna 32, tel. 0182621666, www.szczawnica.biz; pn.-pt. 12.00-23.00, sb. i nd. 11.00-23.00; dwupoziomowa restauracja w centrum, nowoczesne wnętrza z historyczno-muzycznymi akcentami, kuchnia regionalna i europejska.
• Zdrojowa, pl. Dietla 1, tel. 0182622224, www.zdrojowa.pieniny.net; codz. 18.30-22.00, sb. dłużej; dobra kuchnia, kameralne wnętrza.
• Koci Zamek, ul. Główna 106, tel. 0182621918, www.kocizamek.pl; codz. 11.00-24.00; stylowa regionalna restauracja, ciekawie zaaranżowane wnętrza i smaczna kuchnia ze zbójnicką legendą w tle.
• Piwnica Zbójnicka, ul. Dietla 1, tel. 0182622224, www.zdrojowa.pieniny.net; codz. 11.00-22.00; piwniczny lokal w tym samym budynku co restauracja Zdrojowa.
• Vena Cafe, ul. Park Górny 2, tel. 0182622392 wewn. 46, www.vena-cafe.nrs.pl; codz. 11.00-22.00; kawa, herbata, ciasta, lody, desery, alkohole.

• Gościniec pod Smrekami, ul. Pienińska, tel. 018 265 0695, 018 265 0247, www.podsmrekami.pieniny.net; po drodze do pawilonu Pienińskiego Parku Narodowego i bacówki na polanie Majerz, pok. 2-4-os. z łazienkami w nowym drewnianym budynku.
• Osada Turystyczna Czorsztyn, ul. Stylchyn 1, tel. 018 265 0302, tel. kom. 502/116414, www.osada.czorsztyn.pl, osada@czorsztyn.pl; osada turystyczna w granicach wsi Kluszkowce leży na półwyspie na Jeziorze Czorsztyńskim; kompleks składa się z kilku pięknych zabytkowych willi z XIX w., przeniesionych w to miejsce z zatopionej wodami jeziora części Czorsztyna, restauracji, sali konferencyjnej oraz skansenu; ogółem 54 miejsc w komfortowych pokojach i apartamentach 1-3-os.; możliwość mniejszych porcji i dostawek dla dzieci; latem możliwość zapisania dziecka na kurs żeglarski, zimą do szkółki narciarskiej; drewniany plac zabaw.

• Willa Maria, ul. św. Kingi 75a, tel. 018 262 6151, www.kroscienko.info, willamaria@kroscienko.info; pok. 2-4-os. oraz 2+2 i 2+3 z łazienkami w nowym budynku, na miejscu świetlica (stół do ping-ponga, TV), dwa kąciki kuchenne; plac zabaw dla dzieci, miejsce do grilla, parking.
• Willa Granit, ul. Jagiellońska 70, tel. 018 262 5707, www.granit.kroscienko.pl; 47 miejsc w pok. 2-5-os., część z łazienkami; boisko, duży ogrodzony ogród, miejsca parkingowe, tania i dobra pizzeria.
• Hotel Trzy Korony, ul. Mickiewicza 3, tel. 018 262 5745, www.trzykorony.mnet.pl, trzykorony@mnet.pl; 10 komfortowych pokoi 2-4-os. z łazienkami.
• Dom Wycieczkowy Sokolica, ul. Jagiellońska 86, tel. 018 262 3126, www.kroscienko.pl/sokolica; ok. 100 miejsc, w starej części budynku pok. 4- i 5-os. z łazienkami na korytarzu, w nowej pok. 1-4-os. z łazienkami, w niektórych TV, na miejscu wyżywienie (25 zł), parking strzeżony, miejsce na ognisko.

• Schronisko PTTK Trzy Korony, ul. Sobczańska 91, tel. 018 262 9823; w przepięknym miejscu u stóp Trzech Koron, za wsią u wylotu Wąwozu Szopczańskiego, 49 miejsc noclegowych, pok. 2-4-os. z łazienkami, warunki lepsze niż w przeciętnym schronisku górskim, bufet z ciepłymi posiłkami.

• Informacja agroturystyczna w Sromowcach Wyżnych tel. 018 262 9780, tel. kom. 691/537876. Wszystkie zarejestrowane w niej obiekty zostały skategoryzowane przez Polską Federację Turystyki Wiejskiej. Każdy oferuje domowe wyżywienie (potrawy regionalne), wszędzie goście mają dostęp do kuchni, przy każdym jest plac zabaw, parking, miejsce na ognisko i grill.
• Gospodarstwo Ekoturystyczne Chmiel, Jadwiga i Stanisław Chmiel, ul. ks. Józefa Kosibowicza 41, tel. 018 262 9780, tel. kom. 691/537876, www.chmiel.pieniny.net, chmiel@pieniny.net; pok. 2-4-os. z łazienkami; na miejscu sauna, solarium, siłownia, wypożyczalnia rowerów.
• Małgorzata i Tadeusz Nędza, ul. Kąty 20, tel. 018 262 9870; pok. 2-4-os., łazienki na korytarzu, ul. Kosibowicza 33, tel. 018 262 9774; 14 miejsc w pok. 2-4-os., niektóre z łazienkami.

• Pensjonat Skalny, ul. Św. Krzyża 22b, tel. 018 262 1749, www.skalny.pl; 50 miejsc w pok. 2-4-os. oraz pokoje typu studio, wszystkie z łazienką i TV; większość pokoi z balkonami i widokiem na Palenicę; bezpłatny parking, świetlica z DVD, siłownia, stół do ping-ponga, jacuzzi, kominek.
• Pensjonat Aleksandrówka, Park Dolny 14, tel. 018 262 2175; 55 miejsc w pok. 1-4-os. z łazienkami i TV; grill, 2 parkingi, sauna, jacuzzi, 2 stanowiska internetowe.
• Dom Wypoczynkowy Lala, ul. Jana Wiktora 18, tel. 018 262 2298, tel. kom. 604/944854, www.dwlala.com.pl, dwlala@dwlala.com.pl; pokoje 2-4-os. z łazienkami i TV, niektóre z balkonami, 2- i 3-os. pokoje typu studio, każdy pokój z balkonem; poza sezonem nie ma konieczności wykupywania wyżywienia; zniżki dla dzieci.
• Willa Marta, ul. Główna 30, tel. 018 262 2270; pok. 1-4-os. z łazienkami i TV; możliwość całodziennego wyżywienia.
• Sanatorium Uzdrowiskowe Dzwonkówka, ul. Połoniny 14a, tel. 018 262 2158 (recepcja), 018 262 0106 (rezerwacja), http://dzwonkowka.webpark.pl, dzwonkowka@wp.pl; obiekt usytuowany pod lasem, na malowniczym wzgórzu w Parku Górnym, 140 miejsc w pokojach 1-3-os. z pełnym węzłem sanitarnym, balkonem, telewizorem i telefonem; na każdym piętrze tarasy widokowe; do dyspozycji gości bilard, biblioteka, kiosk spożywczy, parking, plac zabaw dla dzieci, w pobliżu basen; cena zawiera całodzienne wyżywienie i dwa zabiegi fizykoterapeutyczne dziennie na schorzenia górnych dróg oddechowych; zniżki dla dzieci.
• Schronisko PTTK Orlica, ul. Pienińska 12, tel. 018 262 2245; 50 miejsc noclegowych w pok. od 2- do 12-os., łazienki i TV w dwójkach, trójkach i czwórkach; pełne wyżywienie; typowe schronisko górskie na zboczu tuż nad doliną Dunajca w pobliżu drogi do przejścia granicznego; dobra baza wypadowa dla narciarzy.
• Willa Hamernik, ul. Kowalczyk 3b, tel. 018 262 1301, tel. kom. 602/110754; 25 miejsc w pokojach 2-4-os. z pełnym węzłem sanitarnym i TV sat, w tym 2 pokoje typu studio; aneksy kuchenne; na miejscu stołówka; parking, ogród z miejscem na ognisko i grill oraz mały plac zabaw dla dzieci. Z wyżywieniem.
• Willa Szarotka, ul. Szalaya 83, tel. 018 262 2537, www.szarotka.szczawnica.pl; pok. 2-4-os. z łazienkami oraz apartament; parking, ogród, miejsce na grilla.

• Rejsy gondolami po Jeziorze Czorsztyńskim, kilkunastoosobowe gondole "Czorsztynianka" wypływają z przystani poniżej zamku w Czorsztynie w rejsy spacerowe oraz do Niedzicy; kontakt: Czorsztyn, ul. Krótka 6, tel. 018 265 0420 i tel. kom. 501/813471, 1 V-30 XI, rejsy spacerowe: dorośli 10 zł, dzieci 8 zł, rejsy między zamkami (w obie strony): dorośli 6 zł, dzieci 4 zł.
• Wypożyczalnie rowerów wodnych, łódek i kajaków, Jezioro Czorsztyńskie, zejście od strony zamku; w sezonie od 8.00-20.00, rowery wodne 10 zł/godz., łódki 8-9 zł/godz., kajak 5 zł/godz. W pobliżu punkt gastronomiczny

• Stadnina koni, Jaworki 17b, tel. 018 262 1600, tel. kom. 607/478850, www.stadninarajd.pl; przejażdżki, rajdy weekendowe i kilkudniowe, kuligi, 35 zł/godz., lonża 30 zł/30 min, na miejscu wiata (pieczenie barana) oraz możliwość noclegu dla kilku osób w samodzielnym komfortowym domku (250 zł/doba bez względu na ilość osób).

• Jazda terenowa dla dzieci, obok restauracji U Walusia, przy łowisku pstrąga, tor dla akumulatorowych samochodzików.

• Wypożyczalnia rowerów, ul. Pienińska 11, tel. 018 262 9613; rowery górskie, foteliki dla dzieci, kaski.

• Sauna, solarium, siłownia, wypożyczalnia rowerów, Gospodarstwo Ekoturystyczne Chmiel, Jadwiga i Stanisław Chmiel, ul. ks. Józefa Kosibowicza 41, tel. 018 262 9780, tel. kom. 691/537876, www.chmiel.pieniny.net, chmiel@pieniny.net.

• Kort tenisowy, OSW Pod Jarmutą, ul. Szlachtowska 75b, tel. 018 262 2472.
• Suchy basen i trampolina, obok dolnej stacji kolejki na Palenicę; trampolina: 4 zł/10 min, suchy basen: 5 zł/15 min.
• Na miejscu również wszystkie standardowe imprezy towarzyszące: oscypki surowe i z grilla, prażone orzeszki, tatuaże henną oraz pamiątki regionalne, ogólnopolskie i globalne.
• Wypożyczalnia rowerów i nart, ul. Główna 7, obok dolnej stacji kolejki na Palenicę, tel. kom. 604/897778, rowery codz. 9.00 do zmroku, narty codz. 9.00-22.00; rowery: 3 zł/godz.; narty: 10 zł/pierwsza godz., 5 zł/każda następna godz., 30 zł/cały dzień, także serwis narciarki (ostrzenie, smarowanie, regeneracja) i przechowalnia bagażu dla narciarzy.
• Basen kryty, sanatorium Budowlani, ul. Zdrojowa 27, tel. 018 262 2510; codz. 13.00-20.00, 8x18 m, głębokość 1-1,5 m.
• Jazda konna, ul. Szalaya 80, informacje w siedzibie GOPR-u obok dolnej stacji kolejki na Palenicę, tel. /fax 018 262 1900.

• Otwarcie sezonu turystycznego, folklorystyczna, promująca region impreza plenerowa z konkursami dla turystów (nagrody to m.in. darmowe noclegi w kwaterach prywatnych, darmowe bilety na spływ Dunajcem i rejs "Białą Damą"), początek maja.

• Pieniński Piknik Rodzinny, lipiec.
• Lato Pienińskie, festiwal folklorystyczny, kiermasz twórczości ludowej, druga poł. lipca.

• Lato pod Trzema Koronami, folklorystyczna, promująca region impreza plenerowa, koniec lipca.

• Wieczór z folklorem, folklorystyczna, promująca region impreza plenerowa, koniec lipca.