Najnowsza wycieczka zaprowadzi nas do miasta, które kojarzy się tylko z jednym, choć w rzeczywistości ma o wiele więcej do zaoferowania – do Częstochowy. To będzie część „dla ducha”, a „dla ciała” udamy się do Bełchatowa, gdzie w ciągle rozbudowywanym ośrodku sportowym można znaleźć interesujące zajęcia zarówno latem jak i zimą.

Częstochowa to miasto znane na całym świecie, dzięki obecności w klasztorze OO. Paulinów na Jasnej Górze obrazu Matki Boskiej - ikony Czarnej Madonny. Do niej pielgrzymują rzesze ludzi z dziękczynieniem i prośbą, w chwilach radosnych i trudnych. Pielgrzymi czynią z Częstochowy jeden z głównych ośrodków pielgrzymkowych świata. Sanktuarium odwiedza rocznie średnio 4 do 5 milionów pątników z 80 krajów świata. Swoistym fenomenem w skali ogólnoświatowej są pielgrzymki piesze, z którymi przybywa ponad 200 000 pątników.

Najdłuższe szlaki liczą ponad 600 kilometrów i ich pokonanie zajmuje do 20 dni wędrówki.

Więcej

Czas spędzony w Częstochowie będzie mile zapamiętany. Miasto posiada niespotykany klimat, tutaj odkryć można wyjątkową atmosferę Alei, uroki uliczek otaczających klasztor, zabytków, muzeów i galerii.

(fot. Ludwig Schneider "Kościół św. Zygmunta") Zwiedzanie miasta najlepiej rozpocząć od jego centralnej części czyli Alei Najświętszej Maryi Panny, głównej ulicy o długości 1,7 km i szerokości 44 m,  prowadzącej wprost do Jasnogórskiego klasztoru. Aleja jest podzielona na dwie dwupasmowe jezdnie wraz z chodnikami a jej środkiem przebiega 10 metrowy pas dla pieszych oddzielony z obu stron rzędem drzew. Aleja rozpoczyna się od placu Daszyńskiego, w jej środkowej części znajduje się plac Biegańskiego, a kończy się tuż pod Jasną Górą.

Przy placu Daszyńskiego znajduje się  Kościół św. Zygmunta. Jak podają kroniki, pierwsza wzmianka o parafii częstochowskiej pochodzi z lat 1325-27, która wymieniana jest w wykazie świętopietrza, a jej usytuowanie było przy drewnianym kościele NMP Dziewicy i Rodzicielki na wzgórzu (tzn. tam, gdzie jest Jasna Góra). Ten drewniany kościółek, ówczesny pleban częstochowski Henryk Biel z Błeszna herbu Ostoja na podstawie dekretu biskupa krakowskiego Jana Radlicy, przekazał w 1382 r. sprowadzonym z Węgier paulinom, a parafię przeniósł do kościoła filialnego św. Zygmunta.

Więcej

Kościół jest w stylu barokowym z pozostałościami gotyku. Orientowany, trójnawowy, bazylikowy. Wyposażenie wnętrza stanowię rzeźby i malowidła z XVII-XX w. W kościele znajduję się cenne naczynia i szaty liturgiczne z XVII-XIX w. Do dziś zachowane bel zmian, arkadowe przejście z kościoła do klasztoru, tj. z XVII w. Ostatnie przebudowy zespołu klasztornego (plebani) zatraciły dawne cechy stylowe. Z uwagi na to, że jest to najstarsza parafia w Częstochowie, znajduję się tam stare akta archiwalne, jak księgi metrykalne chrztów, ślubów, zmarłych, szkół elementarnych, dokumenty podatkowe, kazania, literatura religijna i świecka, księgi cmentarne, księgi brackie, księgi zapowiedzi - począwszy od XVII w. Ponadto Mszały Rzymskie z XVIII w., a także Statuty Sejmu Warszawskiego z 1557 r. oraz inne czasopisma.

Niedaleko placu Daszyńskiego, przy ulicy Ogrodowej, znajduje się Muzeum Zapałek, posiadające ekspozycje w dwóch salach wystawowych oraz w działającym zakładzie produkcyjnym - Częstochowskich Zakładach Przemysłu Zapałczanego SA, wykorzystującym linię technologiczną z lat 30. XX wieku.

Zakład produkujący zapałki powstał w tym miejscu w roku 1882 i był pierwszą fabryką zapałek na ziemiach polskich. W roku 1930 fabryka została zmodernizowana po pożarze, który nastąpił kilkanaście lat wcześniej. Wówczas fabrykę wyposażono w maszyny firmy Durlach funkcjonujące do dnia dzisiejszego. W późniejszych latach fabrykę przekształcono w Państwowe Przedsiębiorstwo Częstochowskie Zakłady Przemysłu Zapałczanego.

W roku 2002 przy fabryce powstało Muzeum Produkcji Zapałek, którego częścią w dalszej mierze jest sama fabryka.

Spacerując Aleją można obejrzeć wiele pięknych budowli wśród których znacznie przeważają kamienice klasycystyczne oraz eklektyczne. Dom Frankego, Dom Kohna, miejski ratusz, pełniący także rolę muzeum, to tylko nieliczne przykłady na które warto zwrócić uwagę.

Okazała kamienica pod nr 14 to Dom Frankiego (Frankego), z l. 1901-03 z zachowanymi ciekawymi klatkami schodowymi z marmurowymi stopniami, żelazne balustrady. W niektórych mieszkaniach zachowane piece kaflowe z motywami figuralnymi. Dach mansardowy z kopułą na narożniku zwieńczoną latarnią z żelazną iglicą i ażurową chorągiewką z inicjałami pierwszego właściciela A.F. (Adolf Franke), ówczesnego dyrektora przędzalni i fabryki włókienniczej "Brass i Synowie". Po nadbudowie piętra połączona wschodnia oficyna z kamienicą była hotelem "Victoria" w l. 1919-39. W czasie wojny graniczyła z gettem żydowskim i została zdewastowana przez Niemców, którzy ulokowali tu żydowskie warsztaty rzemieślnicze, a po zlikwidowaniu getta urządzili szpital i hotel niemiecki. Obecnie część parterowa to działalność usługowo-handlowa. Przeprowadzony remont w latach 60-tych spowodował zatracenie cech stylowych dawnych detali.

Kamienica pod nr 27 to Dom Kuhna, znany mieszkańcom jako "Dom Bata", od sklepu obuwniczego firmy Bata. Okna piętra umieszczone w arkadowych wnękach, nad którymi znajdują się głowy kobiece i męskie.

(fot.Frees "Czestochowa Aleja Sienkiewicza") Ratusz (pl. Biegańskiego) to dwukondygnacyjny budynek wzniesiony w 1828 roku wg projektu Franciszka Reinsteina, budowniczego z woj. kaliskiego, między połączonymi miastami Częstochową i Częstochówką. Całość założenia wraz z podwórzem z trzech stron (z wyjątkiem frontowej) otaczał duży ogród, ogrodzony w 1841 r. parkanem z desek na podmurowaniu. Na parterze znajdowały się biura, a piętro zajęte było na mieszkania (m.in. prezydenta miasta). W prawym pawilonie mieściło się więzienie detencyjne (areszt), a w lewym odwach wojskowy i mieszkanie oficerskie. W 1856 roku dobudowano balkon żelazny dla ozdoby budynku i wygody mieszkańców, a dach wklęsły przerobiono na czterospadowy. Budynek uległ przebudowie w 1908 roku. Od 1973 roku zegar zamontowany na XIX wiecznej wieży wygrywał hejnał miasta. W 1959 roku Uchwałą Prezydium MRN budynek przekazano na cele muzealne. Od 1967 roku znajduje się tu siedziba Muzeum. Obok - dawny odwach rozbudowany w XIX i XX w. służy również potrzebom muzeum.

Tuż przed wzgórzem jasnogórskim Aleja Najświętszej Marii Panny zmienia się w nieco węższą Aleję Henryka Sienkiewicza, zamkniętą dla ruchu i udostępnioną tylko pieszym. Dzieli ona Parki Jasnogórskie. Po południowej stronie leży Park 3 Maja w którym znajduje się duża fontanna, nieczynne obserwatorium oraz muzeum. Pełen zieleni i małych oraz większych dróżek, park zyskał sobie dużą popularność wśród nie tylko mieszkańców, ale i turystów. Latem w stojącej pośrodku "ambonie" odbywają się krótkie koncerty oraz występy. Północna strona to z kolei Park im. Staszica, który prowadzi do północnej części klasztoru.

Idąc dalej aleją Sienkiewicza trafiamy prosto na błonia Jasnogórskie, rozległe zielone tereny z których rozciąga się wspaniały widok na klasztorne mury, budowle oraz ogromną wieżę. Wewnątrz klasztoru można zwiedzić wieżę, kruchtę i kaplicę Św. Antoniego, bibliotekę, Kaplicę Matki Boskiej Częstochowskiej, Kaplicę Pamięci Narodu, salę Maryjną i skarbiec. Oprócz tego nie można sobie odmówić spaceru po Jasnogórskich wałach (murach) z których rozpościera się piękny widok na całe miasto.

(fot.Reytan Schneider "Bramy Jasnej Góry") Jasna Góra zasiedlona została w 1382 roku przez OO. Paulinów, którym książę Władysław Opolczyk przekazał parafialny kościół Najświętszej Marii Panny. Dzięki darowiznom i fundacji Władysława II Jagiełły i jego żony Jadwigi w tym miejscu w 1393 wzniesiono klasztor. Zbudowane w latach 1620-1644 przez Władysława IV Wazę fortyfikacje uczyniły klasztor znaczącym ośrodkiem obronnym. W 1655 roku twierdza stawiła skuteczny opór wojskom szwedzkim Karola X Gustawa. Obrona kierowana przez przeora O. Augustyna Kordeckiego miała duże znaczenie moralne i polityczne. Z pielgrzymkami przybywali tutaj monarchowie i coraz liczniejsze rzesze wiernych.

Król Jan Kazimierz w Ślubach Lwowskich ogłosił Matkę Boską Królową Polski. Fortyfikacja wytrzymała oblężenia szwedzkie w okresie wojny północnej w 1702, 1704 i 1705 roku. W 1717 roku przeprowadzono pierwszą na ziemiach Polski koronację obrazu Czarnej Madonny.

Swoją militarną potęgę klasztor potwierdził, gdy konfederaci barscy pod dowództwem Kazimierza Pułaskiego przez trzy lata stawiali w twierdzy skuteczny opór wojskom rosyjskim. W czasach Napoleona I Jasna Góra ostatni raz spełniła rolę twierdzy - broniąc wolności Polaków odpierała ataki wojsk austriackich. Po klęsce Napoleona twierdzę zajęły wojska rosyjskie. Mury obronne rozebrano. W 1910 roku obraz został ponownie koronowany, a w 1920 roku, w Polsce niepodległej, Episkopat ponownie obrał Matkę Boską Częstochowską Królową Polski.

W 1956 roku Kardynał Stefan Wyszyński odnowił Jasnogórskie Śluby Narodu - akt przyrzeczeń Episkopatu i wiernych - w 300 rocznicę Ślubów Jana Kazimierza. Natomiast w 1979 roku pierwszy w historii kościoła papież Polak Jan Paweł II przybył na Jasną Górę.

Obecny zespół architektoniczny, powstały na przestrzeni ponad pięciu wieków, przedstawia się jako zwarty kompleks klasztorny. W murach fortecznych zgromadzono ważne dla Polski budowle i pamiątki. Są one świadectwem epok i ludzi oraz dziedzictwem kulturowym Polski.


(fot. Skarabeusz "Czestochowa Bazylika") Kaplica Matki Bożej - gotycka, w barokowym hebanowym ołtarzu umieszczony jest wsławiony wieloma cudami obraz Matki Boskiej Częstochowskiej - cel pielgrzymek z całego świata. Wypowiedziane tutaj prośby i dziękczynienia upamiętniają pozostawione na ścianach wota wiernych. W latach 1662-1664 dołączono do Kaplicy trójnawową budowlę barokową, będącą dziś czołowym dziełem polskiego budownictwa doby kontrreformacji. Trzecia część Kaplicy została dobudowana w 1929 roku. Do niej przylega Bazylika pw. Znalezienia Krzyża Świętego i Narodzenia Najświętszej Maryi Panny - monumentalne dzieło sztuki barokowej. Sklepienia pokrywają freski z końca XVII w. Ołtarz główny jest wspaniałym, późnobarokowym dziełem. Kształt świątyni dopełniają kaplice: św. Pawła I Pustelnika, Relikwii Świętych, Serca Jezusowego; wszystkie z XVII w. Na chórze, nad głównym wejściem do Bazyliki, znajdują się jedne z największych w Polsce, wspaniałe organy, posiadające 105 głosów, 4 klawiatury i dwa kontuary.

Sala Rycerska - reprezentacyjna sala Klasztoru, renesansowa, wypełniona jest cyklem XVII wiecznych obrazów dokumentujących ważne dla zakonu wydarzenia.

Wały - teren wzdłuż murów obronnych, na zakończeniu których znajdują się bastiony dawnych fortyfikacji czworokątnej twierdzy jasnogórskiej: św. Barbary, św. Rocha, św. Trójcy oraz św. Jakuba.

Wieża - jedna z najwyższych w kraju, 106 m i 30 cm, na szczyt której prowadzi 519 stopni. Taras widokowy jest wspaniałym punktem do obserwacji całej panoramy Częstochowy. Na drugiej kondygnacji wieży umieszczony jest zegar kurantowy, który na 36 dzwonkach wygrywa melodie Maryjne.

Dziedzictwo narodowe i zbiory OO. Paulinów eksponowane są w Skarbcu, Arsenale, Muzeum 600-lecia i Bibliotece.

Jasnogórskie archiwum klasztorne przechowuje m.in.: cenne zbiory dokumentów pergaminowych, rękopisów akt i kronik, przywilejów fundacyjnych i nadań, księgi liturgiczne, mszały, rejestry cudów i wotów, spisy gości, nadto zbiory monet i znaczków pocztowych. Skarbiec na Jasnej Górze stanowi bezcenny zbiór pamiątek historycznych i narodowych, gromadzonych od XV w. jako dary oraz wota dziękczynne i błagalne, ofiarowane przez pielgrzymów wizerunkowi Matki Bożej Częstochowskiej. Do ich przechowywania przeznaczono wzniesiony 1649-1651 specjalny budynek, przebudowany 1920-1921 wg projektu Szyszko-Bohusza.

Skarbiec, zorganizowany przed 1900 w sposób muzealny, ma pełną dokumentację naukową i fotograficzną. Najbogatsze i najbardziej wartościowe zbiory ma dział złotnictwa, w którym znajdują się m.in.: najstarszy dar (Zygmunta I Starego) - gotycko-renesansowa monstrancja z 1542, relikwiarze, np. srebrny i złocony tzw. Tryptyk wrocławski z grawerowanymi scenami wg A. Dürera na odwrocie, wykonany w 1511 w Norymberdze, ołtarzyki domowe, m.in. ze srebra i hebanu - dar Jakuba i Konstantego Sobieskich, komplety naczyń liturgicznych, np. wyróżniający się niezwykłym artyzmem i oryginalnością tzw. Komplet koralowy, wykonany w 1670 we Włoszech, ozdobiony koralami oprawionymi w złoto, dar króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego.

W Skarbcu znajdują się także militaria, szaty liturgiczne, ozdoby obrazu Matki Bożej Częstochowskiej, odznaczenia, m.in. Mały Order Złotego Runa (dar Władysława IV Wazy). Oryginalnym działem są portrety trumienne i epitafijne. W Skarbcu przechowuje się również pamiątki po wybitnych Polakach, m.in.: ołtarzyk, kapliczkę i szkatułkę T. Kościuszki, złote pióro H. Sienkiewicza, nadto krzyże Virtuti Militari, urny z prochami więźniów z obozów koncentracyjnych, monstrancję z drewna używaną przez kapłanów w Dachau, różaniec wykonany z chleba w Ravensbrück. Znajduje się w nim także złożony w 1983 przez L. Wałęsę jako wotum medal wraz z otrzymaną przezeń pokojową Nagrodą Nobla.

(fot.Reytan "Kościół św. Barbary i Andrzeja") Będąc na Jasnej Górze warto zwiedzić leżącą w pobliżu, od strony południowej, ulicę 7 Kamienic z całkowicie zachowaną XIX-wieczną zabudową. Ulica powstała w pierwszej połowie XIX wieku, początkowo znajdowało się na niej 7 domów, tzw. "szynkowych" (kamienice 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27), w późniejszym okresie XIX wieku powstały kamienice 9, 11, 13, 29).

Przy ulicy znajduje się między innymi wyremontowana Zagroda Włościańska, dawny pawilon Wystawy Przemysłu i Rolnictwa z 1909 roku. Wzniesiona została w latach 1908-1909, jako wzorcowa zagroda włościańska według projektu Zdzisława Kalinowskiego i Czesława Przybylskiego.

Z ulicy 7 Kamienic skręcamy w lewo, w ulicę Świętej Barbary. Na jej skrzyżowaniu z ulicą Świętego Augustyna znajduje się kościół św. Andrzeja i Barbary oraz plebania i dawny klasztor.

Historia tego miejsca związana jest z obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej, bowiem wg podania, to tu został on porzucony po sprofanowaniu w 1430 r. Początkowo w tym miejscu - gdzie wg legendy wypłynęło źródełko - ustawiono krzyż, a następnie drewnianą kapliczkę św. Barbary. Obecnie na tym miejscu stoi murowana kaplica z pol. XVIII w. W 1955 r. przeprowadzono gruntowną restaurację wraz z przemalowaniami malowideł na kopule przedstawiających w 4 obrazach historię napadu "band husyckich" na kościół Paulinów w 1430 r. źródło bije do dziś, jest obmurowane i znajduje się wewnątrz kaplicy.

Więcej

Kościół wybudowany w stylu późnorenesansowym częściowo przekształcony w czasie rozbudowy tak XVIII, jak i XIX w. Murowany z kamienia i cegły, trójnawowy, bazylikowy. W prezbiterium prostokątny portal prowadzący do zakrystii, w drewnianym obramowaniu z ok. 1643 r. - wczesnobarokowy. Wyposażenie kościoła stanowią rzeźby i obrazy z XVII-XIX w. Naczynia i szaty liturgiczne z XV-XX w. Od lipca 1997 r. ponownie we władaniu paulinów.

Wracamy do samochodów i udajemy się w kierunku północnym, do dzielnicy Raków, gdzie przy ul. Łukasińskiego znajduje się unikalny w skali krajowej budynek: rezerwat archeologiczny, nakrywający cmentarzysko grobów kultury łużyckiej. Obiekt ten zaprojektowany przez Włodzimierza Ściegiennego składa się z niewielkiego przedsionka i galerii wokół wykopaliska, osłoniętej dachem o konstrukcji stalowej krytym blachą miedzianą. Dach skomponowany jest z małych ostrosłupów. Ściany zewnętrzne są inkrustowane kostką mozaikową, składającą się na kompozycje opartą na motywach ceramiki i innych znalezisk kultury łużyckiej. Mieści ono 66 grobów obrządku pogrzebowego szkieletowego i ciałopalnego, w układzie rzędowym, po raz pierwszy stwierdzonym w Polsce na cmentarzyskach kultury łużyckiej. Na podstawie rodzajów pochówku, niektórych form ceramiki oraz przedmiotów metalowych chronologia cmentarzyska ustalona została na wczesną fazę okresu halsztackiego (700-550 r. p.n.e).

Opuszczamy Częstochowę i udajemy się do Bełchatowa. Do przejechania mamy 70 kilometrów. Miasto puszczamy trasą numer E75 w kierunku na Warszawę. Po około 50 kilometrach skręcamy w lewo, w drogę numer 484, która doprowadzi nas do celu naszej podróży, a jest nim Ośrodka Sportu i Rekreacji Góra Kamieńsk.

(fot. Skarabeusz "Czestochowa Bazylika") Góra Kamieńsk to sztuczne wzgórze o wysokości 386 m n.p.m. powstałe jako zwałowisko zewnętrzne Kopalni Węgla Brunatnego Bełchatów. Wysokość względna wzniesienia wynosi około 160 - 180 metrów i jest to najwyższe wzniesienie w środkowej Polsce. Powierzchnia zajmowana przez górę to 1480 ha. Na szczycie Góry Kamieńskiej znajduje się Elektrownia Wiatrowa Kamieńsk.

Na północno-wschodnim stoku góry znajduje się Ośrodek Sportu i Rekreacji Góra Kamieńsk. Wyposażony jest on w sztucznie naśnieżaną i oświetloną trasę narciarską, o długości 760 metrów, a szerokości od 30 do 150 metrów, przy różnicy wzniesień 123 metry. W Ośrodku działa czteroosobowa kolej krzesełkową o długości 760 m oraz dwa wyciągi talerzykowe o długościach 700 i 160 m. Cały stok jest oświetlony, sztucznie naśnieżany, ratrakowany, a u jego podnóża czeka na narciarzy pełne zaplecze gastronomiczne i sanitarne.

W lecie kolej umożliwia wjazd na szczyt góry z rowerem. Turyści którzy aktywnie chcą spędzić swój wypoczynek w ośrodku Góra Kamieńsk mają do dyspozycji trzy kilkunastokilometrowe trasy rowerowe. Rowerzyści mogą spróbować jednej z najbardziej ekstremalnej formy – downhill lub wybrać się na krajoznawczą wycieczkę okolicznymi trasami o charakterze rekreacyjnym.

Na rowerzystów czekają trzy trasy o różnym stopniu trudności. Najdłuższa i najtrudniejsza – czerwona ma długość 18 km. Również trudna jest trasa żółta o długości 12 km, podobnie jak najłatwiejsza – niebieska. W sumie na Górze Kamieńsk i wokół niej wytyczono 42 km tras rowerowych.

Latem można również poszaleć na torze kartingowym, przejechać się na całorocznym torze saneczkowym, a także pobawić się w Mini Parku Rozrywki, gdzie nie tylko dzieci, ale również dorośli chętnie wypróbują golden-bungee, obrotowe rowery, dmuchaną dżunglę i zjeżdżalnię.  Do dyspozycji gości jest również ścianka wspinaczkowa.

Więcej informacji na temat Ośrodka znajduje się na stronie www.gorakamiensk.info
Na miejscu jest się kilkanaście miejsc noclegowych od 50 zł / os za noc. W pobliżu znajduje się kilka hoteli i ośrodków: Hotel Wodnik, Olimpus w Kleszczowie, Wawrzkowizna, a w Bełchatowie: Sport Hotel, Santin, Energetyk.

powrót